EKYS 2026
EKYS 2026 ÇALIŞMA
Açıklama ve Bilgiler
1. T.C. ANAYASASI (Eğitim ve Yönetimle İlgili Maddeler)
• Eğitim ve Öğrenim Hakkı (Madde 42): * Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
• İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve devlet okullarında parasızdır.
• Eğitim-öğretim Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.
• Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez (Yabancı dil eğitimi hariç).
• Yürütme: Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
• Yönetmelikler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilir.
2. 1 SAYILI CBK: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEŞKİLATI
• Hizmet Birimleri (En Çok Soru Gelenler):
• Temel Eğitim Genel Müdürlüğü: Okul öncesi ve ilköğretim (1-8. sınıflar) kurumlarının yönetimi.
• Ortaöğretim Genel Müdürlüğü: Liseler (Fen, Sosyal Bilimler, Anadolu Liseleri vb.).
• Özel Öğretim Kurumları G.M.: Özel okullar, kurslar, sürücü kursları vb. denetimi.
• Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri G.M.: Merkezi sınavların yürütülmesi.
• Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim G.M.: Yurt dışına gönderilen burslu öğrenciler (YLSY) ve yurt dışı teşkilatı.
• Yenilik ve Eğitim Teknolojileri (YEĞİTEK): FATİH projesi, EBA ve uzaktan eğitim süreçleri.
• Karar ve Danışma Birimi:
• Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB): Bakanlığın "bilimsel danışma ve karar" organıdır. Müfredat (öğretim programları), haftalık ders çizelgeleri ve ders kitaplarını onaylar/inceler.
• Denetim Birimi:
• Teftiş Kurulu Başkanlığı: Doğrudan Bakana bağlıdır. Bakanlık teşkilatı ve okulların denetimini yapar.
3. İLGİLİ TEMEL KANUNLAR (Özet)
• 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu:
• Genel İlkeler: Genellik ve eşitlik, ferdin ve toplumun ihtiyaçları, yöneltme, eğitim hakkı, fırsat ve imkan eşitliği, süreklilik, Atatürk İnkılap ve İlkeleri ve Atatürk Milliyetçiliği.
• Okul Öncesi: İsteğe bağlıdır.
• Karma Eğitim: Okullarda kız ve erkek karma eğitim yapılması esastır. Ancak imkan ve zorunluluklara göre bazı okullar yalnızca kız veya yalnızca erkek öğrencilere ayrılabilir.
• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu:
• Ödev ve Sorumluluklar: Sadakat, tarafsızlık, devlete bağlılık.
• Disiplin Cezaları: Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme, Kademe İlerlemesinin Durdurulması, Devlet Memurluğundan Çıkarma.
• Adaylık Süresi: En az 1 yıl, en çok 2 yıldır.
• 4483 Sayılı Memurların Yargılanması:
• İzin vermeye yetkili merciler: İlçede Kaymakam, İlde Vali, Bölge düzeyindekiler için ilgili Vali, Merkez teşkilatı için Bakan veya Cumhurbaşkanı.
4. EKYS KRİTİK HATIRLATMALAR
• Yönetici Atama: Eğitim kurumu yöneticileri artık "öğretmenlik" mesleği yanında "ikinci görev" olarak yürütülür.
• Soruşturma İzni: Ön inceleme süresi 30 gündür, zorunlu hallerde 15 gün uzatılabilir (Toplam 45 gün).
1. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Yeni Müfredat)
• Temel Felsefe: "Erdem-Değer-Eylem" çerçevesinde "Yetkin ve Erdemli İnsan" yetiştirmek.
• Öğrenci Profili: Kendini tanıyan, rasyonel, ahlaklı, estetik bakış açısına sahip, merhametli ve vatansever.
• Bütüncül Eğitim: Zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ruhsal gelişimi bir bütün olarak ele alır.
• Beceri Temelli Yaklaşım: Sadece bilgi değil; Kavramsal Beceriler, Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri ve Okuryazarlık Becerileri (Dijital, Finansal, Bilgi vb.) ön plandadır.
2. Mevzuat (Temel Kanunlar)
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Temel İlkeler: Sınıflandırma, Kariyer, Liyakat.
• Disiplin Cezaları: Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme (1/30−1/8 arası), Kademe İlerlemesinin Durdurulması (1-3 yıl), Devlet Memurluğundan Çıkarma.
• İzinler: Yıllık izin (1-10 yıl: 20 gün, 10+ yıl: 30 gün), Mazeret izni (Doğum: 8+8 hafta; Ölüm/Evlilik: 7 gün).
1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu
• Türk Milli Eğitiminin Genel İlkeleri: Genellik ve Eşitlik, Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları, Yöneltme, Eğitim Hakkı, Fırsat ve İmkân Eşitliği, Süreklilik, Atatürk İnkılap ve İlkeleri, Demokrasi Eğitimi, Laiklik, Bilimsellik, Planlılık, Karma Eğitim, Eğitim Kampüsleri ve Okul ile Ailenin İşbirliği, Her Yerde Eğitim.
4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Soruşturma İzni: İlçede Kaymakam, İlde Vali, Bakanlıkta Bakan/Cumhurbaşkanı.
• Süreler: Ön inceleme 30 gün (+15 gün ek süre). İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 10 gün.
3. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
• Trablusgarp & Balkan Savaşları: Mustafa Kemal’in ilk askeri başarısı (Derne/Tobruk).
• Kurtuluş Savaşı Hazırlık:
• Amasya Genelgesi: Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, yöntemi ve amacı açıklandı. (İhtilal beyannamesi).
• Erzurum Kongresi: Manda ve himaye ilk kez reddedildi.
• Sivas Kongresi: Cemiyetler tek çatı altında toplandı (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti).
• Atatürk İlkeleri:
• Cumhuriyetçilik: Milli egemenlik, seçim, meclis.
• Milliyetçilik: Milli birlik, beraberlik, Türk dili/tarihi.
• Halkçılık: Eşitlik, sosyal devlet, ayrıcalıkların kaldırılması.
• Laiklik: Akıl ve bilim, din ve devlet işlerinin ayrılması.
• Devletçilik: Ekonomi, kamu yatırımı, karma ekonomi.
• İnkılapçılık: Çağdaşlaşma, dinamizm, sürekli yenilik.
4. Eğitim Bilimleri
• Eğitim Yönetimi Kuramları: Klasik (Taylor, Fayol, Weber), Neoklasik (Mayo, Maslow, McGregor), Çağdaş (Sistem ve Durumsallık Yaklaşımı).
• Liderlik Tipleri: Dönüşümcü, İşlemsel, Karizmatik, Öğretimsel Liderlik (Okul müdürü için en kritiği).
• Öğretim Stratejileri: Sunuş (Ausubel), Buluş (Bruner), Araştırma-İnceleme (Dewey), Tam Öğrenme (Bloom).
5. Genel Kültür
• Türkiye Coğrafyası: Yer şekilleri, iklim tipleri, bitki örtüsü ve nüfus politikaları.
• Güncel Bilgiler: UNESCO Miras Listesi'ndeki son eserler, uluslararası kuruluşlar (BM, NATO, Türk Devletleri Teşkilatı), önemli kültürel/bilimsel gelişmeler.
I. MEVZUAT (Derinlemesine)
1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (Kritik Bilgiler)
• Adaylık: En az 1, en çok 2 yıl. Adaylıkta başarısız olanlar 3 yıl boyunca devlet memurluğuna alınmaz.
• İstisnai Memurluklar: Valiler, Büyükelçiler, Bakan Yardımcıları, TBMM Memurlukları.
• Disiplin Cezalarında Zamanaşımı: * Disiplin cezasını gerektiren fiillerde; Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında 1 ay, memurluktan çıkarmada 6 ay içinde soruşturmaya başlanmazsa yetki zamanaşımına uğrar.
• Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
• Derece Yükselmesi Şartları: Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, derecesi içinde en az 3 yıl (bu derecenin 3. kademesinde 1 yıl) bulunması.
2. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Yetkili Merciler: * Köy/Mahalle Muhtarı → Kaymakam
• İlçedeki Memur → Kaymakam
• İldeki Memur → Vali
• CB Kararı ile atananlar → İlgili Bakan veya Cumhurbaşkanı.
• Süreç: Ön inceleme 30 gün (+15 gün ek). İtiraz 10 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi veya Danıştay'a yapılır.
3. 1 Sayılı CBK - MEB Teşkilat Birimleri ve Görevleri
• Talim ve Terbiye Kurulu: 1 Başkan ve 10 üyeden oluşur. Karar organıdır.
• Strateji Geliştirme Başkanlığı: Bakanlığın bütçesini hazırlar, yatırım programlarını takip eder.
• Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü: MEBBİS ve e-Okul sistemlerinin kurulumu ve güvenliği.
II. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (Yeni Müfredatın Teknik Yapısı)
• Beceriler Çerçevesi: 1. Kavramsal Beceriler: Disiplinlerarası, disiplinlerüstü yaklaşımlar. 2. Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri: Öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık. 3. Okuryazarlık Becerileri: Veri, bilgi, dijital, finansal, görsel, sağlık, sanat ve sürdürülebilirlik okuryazarlığı.
• Eğilimler (Yatkınlıklar): Merak, azim, kararlılık, öz güven, sorumluluk.
• Programın Yapısı: "Öğrenme Çıktısı → Süreç Bileşeni → İçerik Çerçevesi" döngüsü.
III. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim ve Denetim Ağırlıklı)
1. Eğitim Yönetimi ve Liderlik
• Yönetim Süreçleri (L. Gulick - POSDCORB): Planlama, Örgütleme, Personel Alma, Yöneltme, Eşgüdüm, Raporlama, Bütçeleme.
• Liderlik Kuramları:
• Öğretimsel Liderlik: Odağı tamamen "öğrenci başarısı" ve "öğretim süreci"dir.
• Dağıtımcı Liderlik: Yetkinin paylaşıldığı, iş birliğine dayalı yapı.
• Etik Liderlik: Adalet, dürüstlük ve sorumluluk ilkelerini merkeze alır.
2. Program Geliştirme ve Ölçme
• Belirtke Tablosu: Hedef ve içerik ilişkisini gösteren iki boyutlu çizelgedir.
• Değerlendirme Türleri: * Tanıyıcı (Diagnostik): Başta yapılır (Hazırbulunuşluk).
• Biçimlendirici (Formatif): Süreçte yapılır (Ünite testleri).
• Düzey Belirleyici (Summatif): Sonunda yapılır (Not verme).
IV. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
• Lozan Antlaşması: Çözülemeyen tek konu Musul (Irak Sınırı).
• I. TBMM Dönemi: Güçler birliği esastır. İlk anayasa Teşkilat-ı Esasiye (1921) kabul edildi.
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası: İlk muhalefet partisi (Kazım Karabekir ve ark.). Şeyh Sait İsyanı ile kapatıldı.
• Atatürk Dönemi Dış Politika: Milletler Cemiyeti'ne giriş (1932), Balkan Antantı (1934), Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Sadabat Paktı (1937), Hatay'ın Anavatana Katılması (1939).
V. GENEL KÜLTÜR (Güncel ve Coğrafi)
• Anayasa Mahkemesi: 15 üyeden oluşur. Üyeleri 12 yıl için seçilir.
• HSK: 13 üyeden oluşur. Başkanı Adalet Bakanıdır.
• Coğrafya: Türkiye'nin en uzun sınır komşusu Suriye, en kısa sınır komşusu Nahçıvan (Azerbaycan).
• Enerji: Türkiye'nin ilk nükleer güç santrali Akkuyu.
I. T.C. ANAYASASI VE ANAYASAL HUKUK
• Değiştirilemez Maddeler: İlk 3 madde (Cumhuriyet, Demokratik/Laik/Sosyal Hukuk Devleti, Bayrak, Marş, Başkent).
• Temel Haklar: Eğitim hakkı (Md. 42), grev/lokavt, mülkiyet, toplantı ve gösteri yürüyüşü.
• Yasama: 600 milletvekili. Seçimler 5 yılda bir. Seçilme yaşı 18.
• Yürütme: Yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına aittir.
• Yargı:
• Anayasa Mahkemesi: 15 üye (12 yıl görev, bir kez seçilir).
• HSK: 13 üye, başkanı Adalet Bakanıdır.
• Danıştay: İdari yargının en üstü.
• Yargıtay: Adli yargının en üstü.
II. MEVZUAT (Eğitim ve Yönetim Mevzuatı)
1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Ödevler: Sadakat, Tarafsızlık, Mal Bildirimi (5 yılda bir - sonu 0 ve 5'li yıllarda).
• Yasaklar: Toplu eylem, grev, ticaret, hediye alma.
• Disiplin Cezaları Süreleri:
• Savunma süresi: En az 7 gün.
• Karar süresi: Uyarma/Kınama/Aylıktan kesmede 15 gün.
• Zamanaşımı: Öğrenme tarihinden itibaren 1 ay içinde soruşturma açılmazsa yetki düşer.
2. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu
• Örgün Eğitim: Okul öncesi, İlköğretim (4+4), Ortaöğretim, Yükseköğretim.
• Yaygın Eğitim: Halk eğitim, çıraklık, açık öğretim.
• Öğretmenlik: Bir "uzmanlık" mesleğidir. Adaylık, Öğretmenlik, Uzman Öğretmenlik, Başöğretmenlik basamakları vardır.
3. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Kapsam: Görev sebebiyle işlenen suçlar. (Kişisel suçlar genel hükümlere tabidir).
• İzin Süreci: Yetkili merci 30 gün içinde karar verir (15 gün ek süre verilebilir). Bölge İdare Mahkemesine itiraz süresi 10 gündür.
4. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi
• Stratejik Plan: Kamu idareleri 5 yıllık plan hazırlar.
• Ödenek: Ödenek üstü harcama yapılamaz.
• Sayıştay: TBMM adına dış denetim yapar.
III. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (2024+ Müfredatı)
• Modelin Merkezi: "İnsan" (Bütüncül bir yaklaşımla ruh ve beden bütünlüğü).
• Öğrenme Yaşantıları: Bilgi, beceri, değer ve tutumların birleşimi.
• Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: Adalet, Hikmet, İffet, Şecaat temel değerleri üzerinden bir toplum inşası.
• Sistem Okuryazarlığı: Öğrencinin karmaşık sistemleri anlaması ve çözüm üretmesi.
IV. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim, Denetim, Kuramlar)
1. Yönetim Kuramları
• Bilimsel Yönetim (Taylor): Verimlilik, standartlaşma, ekonomik insan.
• Yönetim Süreçleri (Fayol): Planlama, Örgütleme, Emretme, Eşgüdüm, Kontrol.
• Bürokrasi (Weber): Hiyerarşi, kurallar, liyakat, kayıt altına alma.
• İnsan İlişkileri (Mayo): Sosyal ihtiyaçlar, motivasyon, informal gruplar.
2. Okul Yönetimi ve Liderlik
• Stratejik Liderlik: Geleceği görme ve planlama.
• Kültürel Liderlik: Okulun değerlerini ve sembollerini yaşatma.
• Öğretimsel Liderlik: Sınıf içindeki öğrenmeye doğrudan destek verme.
V. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
• Kurtuluş Savaşı Muharebeleri:
• I. İnönü: Teşkilat-ı Esasiye ve İstiklal Marşı kabulü.
• Kütahya-Eskişehir: Tek yenilgi. Maarif Kongresi toplandı.
• Sakarya: "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır." (Mustafa Kemal'e Gazilik/Mareşallik).
• Büyük Taarruz: Yunan ordusunun kesin mağlubiyeti.
• İnkılaplar: * Siyasi: Saltanatın kaldırılması (1922), Cumhuriyet (1923), Halifelik (1924).
• Eğitim: Tevhid-i Tedrisat (3 Mart 1924), Harf İnkılabı (1928), Millet Mektepleri.
• Hukuk: Medeni Kanun (1926 - Kadınlara ekonomik ve sosyal haklar; siyasi haklar yok).
VI. GENEL KÜLTÜR VE GÜNCEL BİLGİLER
• Uluslararası Kuruluşlar: OECD (Eğitim raporları), UNESCO (Kültürel miras), Avrupa Konseyi, Türk Devletleri Teşkilatı.
• Türkiye Coğrafyası: Madenler (Bor, Linyit, Krom), Bölgelerin karakteristik tarım ürünleri, Geçitler ve Tüneller (Ovit, Zigana vb.).
• Güncel: 2026 yılı hedefleri, son açıklanan UNESCO mirasları, yerli teknoloji projeleri (Togg, KAAN, Kızılelma).
1. MEVZUAT DERİNLİK DOSYASI
A. 657 Sayılı DMK (Kritik Detaylar)
• İstihdam Şekilleri: Memur, Sözleşmeli Personel, İşçi. (Geçici personel kaldırıldı).
• Kademe İlerlemesi Şartları: 1 yıl çalışmış olmak + O derecede ilerlenecek kademenin bulunması.
• Derece Yükselmesi Şartları: 3 yıl çalışmış olmak + Üst dereceden boş kadro + Olumlu sicil (disiplin cezası engel değil, ancak liyakat esas).
• Disiplin Kurulu Kararları:
• Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme: Disiplin amiri verir.
• Kademe İlerlemesinin Durdurulması: Disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atama yetkili amir tarafından verilir.
• İhraç: Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
• Görevden Uzaklaştırma: İhtiyati bir tedbirdir. Yetkililer: Atamaya yetkili amirler, Bakanlık ve Genel Müdürlük müfettişleri, Valiler ve Kaymakamlar.
B. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu (Kurumsal Yapı)
• Okul Öncesi: 36-68 aylık çocukları kapsar. İsteğe bağlıdır.
• İlköğretim: 6-13 yaş grubunu kapsar. 4 yıl ilkokul + 4 yıl ortaokul.
• Öğretmenlik Kariyer Basamakları: * Uzman Öğretmen: 10 yıl kıdem + Eğitim + Sınav (veya muafiyet).
• Başöğretmen: 10 yıl uzman öğretmenlik + Eğitim + Sınav.
C. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması (Süreç Yönetimi)
• İhbar ve Şikayet: Somut delile dayanmalı, kişi ve olay belirtilmeli, adı-soyadı-imza bulunmalıdır (İsimsiz ihbarlar işleme konmaz, ancak deliller somutsa CBK gereği incelenebilir).
• Kararın Tebliği: Yetkili merci, kararını 30 gün içinde ilgiliye ve Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
• İtiraz: Karara karşı memur veya Başsavcı 10 gün içinde itiraz edebilir.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim & Denetim)
A. Yönetim Kuramları ve Süreçleri
• Sistem Kuramı: Okul; girdi (öğrenci, bütçe), süreç (eğitim), çıktı (mezun) ve dönütten oluşan bir sistemdir.
• Durumsallık Yaklaşımı: "Her yer ve zaman için tek bir en iyi yönetim yolu yoktur." Yönetim, çevre şartlarına göre değişir.
• Örgütsel Çatışma Yönetimi:
• Tümleşme (Problem Çözme): İki taraf da kazanır.
• Ödün Verme: Bir taraf feragat eder.
• Hükmetme: Güç kullanarak çözme.
B. Denetim Türleri
• Klinik Denetim: Doğrudan sınıf içinde, öğretmenle yüz yüze ve geliştirme odaklı.
• Sanatsal Denetim (Eisner): Müfettişin sezgi ve uzmanlığına dayalı nitel denetim.
• Yönetsel Denetim: Mevzuata uygunluk denetimi.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (Yeni Dönem)
• Öğrenci Profili (Bütüncül): Bedensel, zihinsel, duygusal ve ruhsal gelişim dengesi.
• Beceriler Kategorizasyonu:
1. Temel Beceriler: Okuma, yazma, sayılama.
2. Bütünleşik Beceriler: Eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme.
3. Değerler: Adalet, dostluk, dürüstlük, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik.
• Müfredat Yapısı: Sarmal yapıdan ziyade "derinlemesine öğrenme" ve "sadeleştirilmiş içerik" odaklıdır.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ (Kronolojik & Tematik)
• I. Dünya Savaşı Cepheleri:
• Taarruz: Kafkas (Sarıkamış), Kanal.
• Savunma: Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen.
• Mudanya Ateşkes (1922): Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşsız kurtarıldı. Osmanlı hukuken sona erdi.
• Cumhuriyet Dönemi Çok Partili Hayat Denemeleri:
• Halk Fırkası (1923): İlk parti.
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Ekonomide liberalizm, dini inançlara saygı.
• Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Ali Fethi Okyar kurdu, laiklik karşıtlarının odağı olunca kendini fesh etti.
5. GENEL KÜLTÜR (Anayasa & Güncel)
A. Anayasal Organlar
• TBMM Başkanlık Divanı: Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri. (Siyasi parti gruplarının gücü oranında temsil edilirler).
• Milli Güvenlik Kurulu (MGK): İki ayda bir toplanır. CB başkanlık eder. Kararları tavsiye niteliğindedir.
B. Türkiye Coğrafyası Teknik Notlar
• Boylam Etkisi: Yerel saat, saat dilimleri.
• Enlem Etkisi: Gece-gündüz süresi, güneş ışınlarının açısı, sıcaklık dağılımı.
• Nüfus: Türkiye'de nüfus artış hızı düşmekte, yaşlı nüfus oranı artmaktadır.
1. 657 SAYILI DMK: DİSİPLİN CEZALARI VE FİİLLER (TAM LİSTE)
EKYS'de buradan her yıl en az 2-3 soru gelir. Tabloyu zihnine kazı:
Ceza Türü Fiil Örnekleri Karar Yetkilisi Zamanaşımı (Soruşturma/Ceza)
Uyarma Usulsüz müracaat, vakara yakışmayan tutum, kılık-kıyafet aykırılığı. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Kınama Eşyaya zarar vermek, devlete ait araçları özel işinde kullanmak, borçlarını kasten ödememek. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Aylıktan Kesme (1/30−1/8) Özürsüz 1-2 gün devamsızlık, görevle ilgili yalan beyan, grev ilanı yasaklarına uymamak. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Kademe İlerlemesinin Durdurulması (1-3 Yıl) Özürsüz 3-9 gün devamsızlık, sarhoş gelmek, siyasi partiye girmek, mal bildiriminde bulunmamak. Disiplin Kurulu + Atamaya Yetkili Amir 1 Ay / 2 Yıl
Memurluktan Çıkarma Özürsüz yılda toplam 20 gün devamsızlık, terör örgütleriyle eylem birliği, ideolojik amaçla boykot/grev. Yüksek Disiplin Kurulu 6 Ay / 2 Yıl
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ (TOP 20)
Okul yöneticisinin "Öğretimsel Liderlik" rolü gereği bu teknikleri bilmesi gerekir:
1. Beyin Fırtınası: Kısa sürede çok sayıda fikir üretme. Yargılama yok, nitelik değil nicelik önemli.
2. Altı Şapkalı Düşünme (De Bono): Beyaz (Objektif), Kırmızı (Duygusal), Siyah (Kötümser), Sarı (İyimser), Yeşil (Yaratıcı), Mavi (Değerlendirici/Karar).
3. İstasyon: Başlanmış bir işe devam ederek katkı sağlama; yaratıcılık ve ürün ortaya koyma.
4. Konuşma Halkası: Empati kurma ve görüş farklılıklarına saygı duyma (Görüş belirtirken bir nesne kullanılır).
5. Rulman (Top Taşıma): İç içe iki halka; karşılıklı değişimli tartışma.
6. Akvaryum: İç içe iki halka; içteki tartışır, dıştaki izler ve dönüt verir.
7. Zıt Panel: Sınıfın yarısı soru soran, yarısı cevap veren grup olur.
8. Münazara: İki zıt görüşün jüri önünde savunulması (Kazanma-kaybetme var).
9. Görüş Geliştirme: "Katılıyorum - Kararsızım - Katılmıyorum" panoları arasında öğrencinin yer değiştirmesi (Fikir değiştirmeye açık).
10. Soru-Cevap: Sokratik tartışma ve hatırlama düzeyini ölçme.
11. Mikro Öğretim: "Öğret-Yeniden Öğret". Kamera kaydı ve yansıtıcı düşünme esastır.
12. Örnek Olay: Gerçek hayattaki bir sorunun sınıfa getirilip çözülmesi.
13. Benzetişim (Simülasyon): Tehlikeli veya maliyetli durumların yapay ortamda uygulanması (Uçuş simülatörü).
14. Bilişsel Çıraklık: Usta-çırak ilişkisi; model olma, koçluk, solma (desteği çekme).
15. Vızıltı Grupları (Buzz): Grup sayısı kadar dakika tartışma (Vızıltı 22: 2 kişi 2 dakika).
16. Kartopu: 1 kişi, sonra 2 kişi, sonra 4, sonra 8 kişinin tartışarak büyümesi.
17. Köşelenme: Net bir çözümü olmayan konuda öğrencilerin kendi görüşüne uygun köşeye gitmesi (Görüş geliştirme gibi ama yer değiştirme yok).
18. Argümantasyon: İddia, veri ve gerekçe kullanarak dayanaklandırma.
19. Balık Kılçığı (Ishikawa): Bir problemin nedenlerini ve alt nedenlerini görselleştirme.
20. Dramatizasyon: Bir metne bağlı kalarak canlandırma.
3. T.C. İNKILAP TARİHİ KRONOLOJİSİ (1914 - 1938)
Sınavda olay sırası sormayı çok severler:
• 1914-1918: I. Dünya Savaşı (Kafkas, Çanakkale, Suriye-Filistin).
• 30 Ekim 1918: Mondros Ateşkes Antlaşması (İşgaller başladı).
• 19 Mayıs 1919: M. Kemal’in Samsun’a çıkışı (Milli Mücadele fiilen başladı).
• 22 Haziran 1919: Amasya Genelgesi (Kurtuluşun yöntem ve gerekçesi).
• 23 Temmuz - 4 Eylül 1919: Erzurum ve Sivas Kongreleri.
• 27 Aralık 1919: Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelişi.
• 12 Ocak 1920: Son Osmanlı Mebusan Meclisi (Misak-ı Milli kabulü).
• 23 Nisan 1920: TBMM’nin açılışı.
• 10 Ağustos 1920: Sevr Antlaşması (Ölü doğan antlaşma).
• 1921: I. İnönü, II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya Meydan Muharebesi.
• 30 Ağustos 1922: Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi).
• 11 Ekim 1922: Mudanya Ateşkesi (Savaş dönemi bitti, diplomasi başladı).
• 1 Kasım 1922: Saltanatın Kaldırılması.
• 24 Temmuz 1923: Lozan Barış Antlaşması (Tapu senedi).
• 29 Ekim 1923: Cumhuriyetin İlanı.
• 3 Mart 1924: Halifeliğin Kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması.
• 1925: Şapka Kanunu, Tekke ve Zaviyelerin kapatılması, Miladi Takvim.
• 1926: Türk Medeni Kanunu (Hukuk birliği).
• 1928: "Devletin dini İslamdır" ibaresinin anayasadan çıkarılması, Latin Harfleri.
• 1930: Kadınlara Belediye seçimlerine katılma hakkı.
• 1933: Üniversite Reformu.
• 1934: Soyadı Kanunu, Kadınlara Milletvekili seçme/seçilme hakkı.
• 10 Kasım 1938: Atatürk’ün vefatı.
1. MEVZUAT: 657 Sayılı DMK - "Gri Alanlar": Sınavda genellikle süreler ve yetkiler karıştırılır.
Konu Kritik Süre / Ayrıntı Dikkat Et!
Adaylık Süresi En az 1 yıl - En fazla 2 yıl Adaylıkta ilişiği kesilen 3 yıl memur olamaz.
Mal Bildirimi 0 ve 5 ile biten yıllarda (Şubat sonu) Yeni atanan 1 ay içinde vermelidir.
Görevden Uzaklaştırma Her 2 ayda bir inceleme yapılır Tedbirdir, disiplin cezası değildir.
İstifanın Kabulü 1 ay içinde cevap gelmezse çekilmiş sayılır Olağanüstü hallerde yerine gelen beklenir.
Hap Bilgi: Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolara atanamazlar.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: Okul Yönetimi ve Denetim Kuramları
Yönetici olduğunda karşılaşacağın kavramlar buradan sorulur.
• X ve Y Kuramı (McGregor):
• X: İnsan tembeldir, zorlanmalıdır.
• Y: İnsan çalışmayı sever, sorumluluk alır (İdeal olan).
• Z Kuramı (Ouchi): Verimlilik için sadakat ve yaşam boyu istihdam önemlidir.
• Örgütsel Sinizm: Çalışanın kuruma karşı duyduğu negatif tutum, güvensizlik.
• Cam Tavan: Kadın yöneticilerin ilerlemesini engelleyen görünmez engeller.
• Mobbing (Yıldırma): En az 6 ay sürmeli ve sistematik olmalıdır.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: Teknik Bileşenler
2026 sınavının en yeni ve can alıcı kısmıdır. Şu terimleri bilmeden girme:
• Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: Modelin merkezidir. "Huzurlu İnsan, Huzurlu Aile ve Toplum" hedeflenir.
• Programlar Arası Bileşenler: Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri, Erdem-Değer-Eylem ve Okuryazarlıklar derslerin içine yedirilir.
• Okuryazarlık Türleri (Soru Beklenen):
• Bilgi Okuryazarlığı: Bilgiyi bulma ve doğrulama. Veri Okuryazarlığı: Tablo/Grafik okuma.
• Ekoloji Okuryazarlığı: Çevre bilinci. Finansal Okuryazarlık: Kaynak yönetimi.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ: Atatürk Dönemi Dış Politika (1923-1938)
Sınavda genellikle "Hangi olay Milletler Cemiyeti'ne taşındı?" veya "Kronolojik sıra nedir?" soruları gelir.
1. Nüfus Mübadelesi (1930): Yunanistan ile yaşandı (Etabli meselesi).
2. Milletler Cemiyeti'ne Giriş (1932): İspanya'nın daveti, Yunanistan'ın desteğiyle.
3. Balkan Antantı (1934): Batı sınırını korumak için (Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya). Arnavutluk ve Bulgaristan yok!
4. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Boğazlar Komisyonu kaldırıldı, tam egemenlik sağlandı.
5. Sadabat Paktı (1937): Doğu sınırını korumak için (Türkiye, İran, Irak, Afganistan).
6. Hatay Meselesi (1939): Atatürk döneminde başlandı ama katılımı ölümünden sonradır.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: Öğretim Stratejileri ve Modeller
Strateji Temsilci Anahtar Kelime
Sunuş Yolu Ausubel Anlamlı öğrenme, Genelden özele (Tümdengelem).
Buluş Yolu Bruner Keşfetme, Örnekten kurala (Tümevarım).
Tam Öğrenme Bloom "Herkes her şeyi öğrenebilir." Ek süre ve ek öğretim.
Yapılandırmacı Piaget/Vygotsky Bilgi özneldir, öğrenci bilgiyi kendisi inşa eder.
6. GÜNCEL BİLGİLER VE GENEL KÜLTÜR
• Milli Parklar: En son ilan edilenleri takip et (Sınav senesine göre değişebilir).
• UNESCO: Arslantepe Höyüğü, Gordion, Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri (Son eklenenler).
• Anayasa: 1982 Anayasası'nda yapılan 2017 Değişiklikleri (Başbakanlığın kaldırılması, Gensorunun kaldırılması vb.) çok sorulur.
1. MEVZUAT: 657 SAYILI DMK VE DİĞER KANUNLAR
A. 657 Sayılı Kanun – Disiplin ve İzinlerin Labirenti
Sınavda en çok "hangisi uyarma, hangisi kınama?" karışıklığından soru gelir.
• Uyarma vs. Kınama: "Vakara yakışmayan tutum" Uyarma; "Devlete ait araçları özel işte kullanmak" Kınamadır.
• Aylıktan Kesme: Memurun brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılır.
• Kademe İlerlemesinin Durdurulması: Fiilin ağırlığına göre 1 – 3 yıl durdurulur.
• Zamanaşımı Detayı: * Soruşturmaya başlama: Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinde 1 ay; memurluktan çıkarmada 6 ay.
• Ceza verme: Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçince ceza verme yetkisi biter.
B. 4483 Sayılı Kanun – Soruşturma İzni
Makam İzin Vermeye Yetkili Merci
İlçedeki Memur Kaymakam
İldeki Memur Vali
Bölge Düzeyindeki Memur Görev yaptığı yerin Valisi
CB Kararıyla Atananlar İlgili Bakan veya Cumhurbaşkanı
• Süre: Ön inceleme 30 gün + Zorunlu hallerde 15 gün. Toplam 45 gün.
• İtiraz: İzin verilmesine (veya verilmemesine) karşı 10 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine (merkezde Danıştay’a) itiraz edilir.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: YÖNETİM, DENETİM VE PROGRAM
A. Yönetim Süreçleri ve Kuramlar
• Liderlik Tipleri:
• Dönüşümcü Lider: Vizyonerdir, okulu kökten değiştirir.
• Etileşimci (İşlemsel) Lider: "Gülüm balım"cıdır; ödül-ceza dengesiyle mevcut durumu korur.
• Öğretimsel Lider: Sınıfa girer, müfredata bakar, odağı sadece "öğrenci başarısı"dır.
• Çatışma Yönetimi:
• Kaçınma: Sorunu görmezden gelme.
• Uyma: Kendi isteğinden vazgeçip karşı tarafa boyun eğme.
• Uzlaşma: "Orta yol"; iki taraf da biraz fedakarlık yapar.
B. Denetim Modelleri
• Klinik Denetim: 5 aşamalıdır (Planlama-Gözlem-Analiz-Konferans-Değerlendirme). Öğretmenle iş birliği esastır.
• Yönetsel Denetim: Mevzuat, dosya, imza denetimidir.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (YENİ MÜFREDAT)
Bu bölümden en az 5-6 soru bekliyoruz. Anahtar kavramlara dikkat:
• Ontolojik Aydınlanma: Öğrencinin "varlık" sebebini, kendini ve çevresini anlamlandırması.
• Epistemolojik Bütünlük: Bilginin sadece ezberlenmesi değil, hayata aktarılması.
• Beceriler Yelpazesi:
1. Kavramsal Beceriler: (Analiz, Sentez vb.)
2. Sosyal-Duygusal Beceriler: (Öz farkındalık, empati).
3. Okuryazarlıklar: (Dijital, Finansal, Veri, Bilgi, Ekoloji, Sanat, Sağlık).
• Ölçme-Değerlendirme: Sadece sonuç değil, süreç odaklı (portfolyo, performans) değerlendirme esastır.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
A. Milli Mücadele’nin "İlk"leri ve "En"leri
• Amasya Genelgesi: Milli Mücadele'nin "İhtilal Beyannamesi"dir. Gerekçe: "Vatanın bütünlüğü tehlikededir."
• Erzurum Kongresi: İlk kez "Milli Sınırlar"dan bahsedildi. Manda ve Himaye ilk kez reddedildi.
• Sivas Kongresi: Cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adıyla birleşti.
• Lozan: Çözülemeyen tek mesele: Irak Sınırı (Musul). Sonradan çözülenler: Boğazlar, Hatay, Borçlar.
B. Atatürk İlkeleri Anahtar Kelimeler
• Cumhuriyetçilik: Milli egemenlik, seçim, demokrasi, çok partili hayat.
• Milliyetçilik: Türk dili, Türk tarihi, bağımsızlık, milli birlik.
• Halkçılık: Eşitlik, sosyal adalet, ayrıcalıkların kaldırılması (Aşar vergisinin kalkması).
• Laiklik: Akıl ve bilim, din ve vicdan hürriyeti.
• Devletçilik: Ekonomi, kamu yatırımı, Karma ekonomi modeli.
5. T.C. ANAYASASI VE GÜNCEL BİLGİLER
A. Anayasa Teknik Notlar
• Meclis Çoğunlukları:
• Üye tam sayısı: 600.
• Anayasa değişikliği teklifi: 200 milletvekili.
• Anayasa değişikliği kabulü: En az 360 (referandumlu) veya 400 (referandumsuz).
• Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi: Temel haklar ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez (Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir). Ancak OHAL CBK’ları için bu sınırlama yoktur.
B. Güncel Bilgiler (Nokta Atışı)
• Avrupa Konseyi: Türkiye kurucu üyedir. (AB ile karıştırma, AB'ye üye değiliz).
• NATO: 1952'de Kore Savaşı sonrası üye olduk.
• Şanghay İşbirliği Örgütü: Türkiye "Diyalog Ortağı" statüsündedir.
• UNESCO 2024-2025: Türkiye'nin son eklenen kültürel değerlerine (Örn: Ahşap tavanlı camiler) mutlaka bakılmalı.
1. MEVZUAT: 657 SAYILI DMK VE DİĞER KANUNLAR (İLERİ SEVİYE)
A. 657'de İzinler ve Mali Haklar (Teknik Detay)
• Hastalık İzni: 10 yıla kadar hizmeti olanlar 6 ay, 10 yıldan fazla olanlar 12 ay izin alabilir. Kanser, verem gibi ağır hastalıklarda bu süre 18 aydır.
• Refakat İzni: Bakmakla yükümlü olduğu kişinin ağır kaza veya hastalığı durumunda 3 ay verilir, gerekirse 3 ay daha uzatılır.
• Aylıktan Kesme Cezası: Memurun "Brüt" aylığından değil, "Net" aylığından kesilir.
• Kademe İlerlemesi (Disiplin): Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği derecenin son kademesinde bulunan bir memura "Kademe İlerlemesinin Durdurulması" cezası verilirse, brüt aylığının 1/4’ü ile 1/2’si kesilir.
B. 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu (Nokta Atışı)
• Okul Çağı: 5 yaşını bitirdiği yılın eylül ayı sonunda başlar, 13 yaşını bitirip 14 yaşına girdiği yılın öğretim yılı sonunda biter.
• Devamsızlık Cezaları: * Çocuğunu okula göndermeyen veliye, okul idaresince her gün için 15 TL (güncel idari para cezası karşılığı hesaplanır) para cezası verilir.
• Buna rağmen göndermeyenlere 500 TL idari para cezası verilir.
• Okul Toprakları: Şehir ve kasabalarda okul için seçilen yerler en az 5 dekar (5000 m²) olmalıdır.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: YÖNETİM VE DENETİM TEKNİKLERİ
A. Karar Verme Modelleri
• Çöp Kutusu Modeli: Kararların rastlantısal, belirsiz ve kaotik ortamlarda nasıl alındığını açıklar.
• Rasyonel Karar Verme: Tüm seçeneklerin incelendiği, en yüksek faydanın seçildiği model.
• Sınırlı Rasyonellik (Simon): İnsanın tüm bilgiyi işleyemeyeceği, "en iyi" yerine "yeterince iyi" olanı seçtiği model.
B. Denetim Modelleri ve Süreçler
• Gelişimsel Denetim: Öğretmenin soyut düşünme ve iş birliği düzeyine göre denetim stilinin belirlenmesi (Yönlendirici, İş birliği yapıcı, Yönlendirici olmayan).
• Farklılaştırılmış Denetim: Öğretmenin ihtiyacına göre seçenek sunulması (Yoğunlaştırılmış denetim, Öz-denetim, Mesleki iş birliği).
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: YAPISAL AYRINTILAR:
Bu modelde kullanılan **"Beceriler Sözlüğü"**ne çok dikkat etmelisin:
• Sistem Okuryazarlığı: Değişkenler arası ilişkileri anlama, sistemi analiz etme ve sistemi dönüştürme.
• Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri (SDÖB):
• Benlik Eğilimleri: Öz farkındalık, öz yönetim.
• Sosyal Eğilimler: Sosyal farkındalık, ilişki becerileri, sorumlu karar verme.
• Değerler Eğitimi: Değerler artık ayrı bir ünite değil, tüm derslerin içindeki "Öğrenme Çıktıları"na entegre edilmiştir.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ: İÇ POLİTİKA VE KRİTİK DAVALAR
• Takrir-i Sükun Kanunu (1925-1929): Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarıldı. Bu kanunla İstiklal Mahkemeleri tekrar kuruldu ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
• Menemen Olayı (1930): Serbest Cumhuriyet Fırkası kapatıldıktan sonra çıkan rejim karşıtı isyandır. (DİKKAT: Bu olayda İstiklal Mahkemeleri değil, Divan-ı Harp görev yapmıştır).
• Atatürk Dönemi’nin Son Başbakanı: Celal Bayar (1937-1939).
• Atatürk Dönemi’nin Son Meclis Başkanı: Abdülhalik Renda.
5. T.C. ANAYASASI: İDARİ YAPI VE TEMEL HAKLAR
A. Normlar Hiyerarşisi (Sıralama Sorusuna Hazır Ol)
1. Anayasa
2. Kanun - Milletlerarası Antlaşmalar - CBK (Bunlar aynı düzeydedir, ancak temel haklarda antlaşma üstündür).
3. Yönetmelik
4. Genelge / Yönerge : B. Mahalli İdareler (Yerel Yönetimler)
Birim Karar Organı Yürütme Organı Baş (Amir)
İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi İl Encümeni Vali
Belediye Belediye Meclisi Belediye Encümeni Belediye Başkanı
Köy Köy Derneği (Seçmenler) İhtiyar Heyeti Muhtar
Kritik Fark: Köy Derneği köylülerin tamamıdır. Köy İhtiyar Heyeti'nde öğretmen ve imam doğal üyedir.
6. GÜNCEL BİLGİLER: EKYS ÖZEL NOTU
• Milli Eğitim Şuraları: En son 20. Milli Eğitim Şurası yapıldı (Odağı: Eğitimde Fırsat Eşitliği).
• PISA / TIMSS: Türkiye'nin bu sınavlardaki puan eğilimleri (son yıllarda yükselişte olduğu bilgisi).
• Teknoloji: TÜRKSAT 6A (İlk yerli haberleşme uydumuz), TEKNOFEST lokasyonları.
1. MEVZUAT: 5018 SAYILI KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU
Okul müdürü bir "Harcama Yetkilisi" veya "Gerçekleştirme Görevlisi" ile çalıştığı için bu terimler hayati önem taşır.
• Stratejik Planlama: Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar ve ilgili mevzuat uyarınca 5 yıllık stratejik plan hazırlamak zorundadır.
• Harcama Yetkilisi: Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisidir (Okullarda genellikle müdür).
• Gerçekleştirme Görevlisi: Harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevini yürütür.
• Ödenek Üstü Harcama: Kanunla izin verilen haller dışında ödenek üstü harcama yapılamaz. Yapana para cezası verilir.
• Sayıştay Denetimi: Türkiye Büyük Millet Meclisi adına kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetler.
2. MEVZUAT: 4982 SAYILI BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
Okul yönetimlerine gelen dilekçelerin yasal süreleri buradan sorulur.
• Cevap Verme Süresi: Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi 15 iş günü içinde sağlarlar.
• Ek Süre: Eğer bilgi başka bir kurumdan sağlanacaksa veya dosya içeriği çok kapsamlıysa süre 30 iş gününe uzatılabilir (15 gün kala haber vermek şartıyla).
• Yargı Denetimi Dışı İşlemler: Yargı denetimi dışında kalan işlemler (Örn: Uyarma ve kınama cezaları gibi bazı idari kararlar) bu kanun kapsamındadır; yani bunlarla ilgili bilgi istenebilir.
3. MEB TEŞKİLAT YAPISI (652 Sayılı KHK ve 1 Sayılı CBK Detayı)
Bakanlığın merkez teşkilatındaki birimlerin görev ayrımı çok kritiktir.
• Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü: Ders kitaplarını bastırır, taşıma ve yemek hizmetlerini yürütür, sosyal tesisleri (öğretmenevleri) yönetir.
• İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğü: Okul binalarının yapım, onarım ve kamulaştırma işlerini yürütür.
• Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü: Öğretmenlerin adaylık eğitimleri ve hizmet içi eğitimlerinden sorumludur.
• Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü: Bakanlığın davalarını takip eder, hukuki görüş bildirir.
4. EĞİTİM BİLİMLERİ: ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ VE SINIF YÖNETİMİ
Yöneticinin rehberlik ve denetim görevinde kullanacağı can alıcı kuramlar:
• Pygmalion Etkisi (Kendini Gerçekleştiren Kehanet): Bir yöneticinin veya öğretmenin öğrenciden/personelden beklentisi ne kadar yüksekse, başarının da o oranda artması durumu.
• Halo Etkisi (Hale Etkisi): Bir kişinin bir olumlu özelliğinden yola çıkarak diğer tüm özelliklerinin de olumlu olduğunu varsayma hatası (Örn: Çok düzenli olan öğretmenin çok iyi ders anlattığını sanmak).
• Horn Etkisi (Ters Hale): Kişinin bir olumsuz özelliğinin tüm karakterine mal edilmesi.
• Zeigarnik Etkisi: Tamamlanmamış görevlerin veya yarıda kalmış işlerin zihni daha fazla meşgul etmesi (Yöneticiler planlama yaparken buna dikkat etmeli).
5. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: ÖLÇME-DEĞERLENDİRME FARKI
Yeni modelde "not" odaklı değil, "gelişim" odaklı bir yapı vardır.
Eski Yaklaşım Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
Sonuç odaklı (Sınav puanı) Süreç odaklı (Gelişim gözlemi)
Ezber bilgi ölçümü Beceri ve performans ölçümü
Standart testler Otantik değerlendirme, Portfolyo, Gözlem
Rekabetçi ortam İş birliği ve bireysel gelişim
• Performans Görevi: Öğrencinin bir beceriyi gerçek hayata yakın bir durumda sergilemesi.
• Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubrik): Değerlendirmede objektifliği sağlamak için kullanılan en kritik araçtır.
6. T.C. İNKILAP TARİHİ: İKTİSADİ VE SOSYAL KALKINMA
Siyasi tarihten ziyade "toplumsal dönüşüm" sorularına hazırlıklı ol.
• İzmir İktisat Kongresi (1923): "Misak-ı İktisadi" kabul edildi. Yerli malı kullanımı ve milli bankaların kurulması kararlaştırıldı.
• Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Halkçılık ilkesi gereği köylünün üzerindeki ağır yük kaldırıldı.
• Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926): Türk karasularında ticaret yapma hakkı sadece Türk gemilerine verildi. (Milliyetçilik).
• Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1933): Devletçilik ilkesiyle fabrikaların kurulmaya başlandığı dönem.
EKYS KRİTİK HATIRLATMA: "O Soru Buradan Gelir" Köşesi
• Soru: Vali ve Kaymakam arasındaki fark?
• Cevap: Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır (Yetki genişliği vardır). Kaymakam ise ilçede sadece Cumhurbaşkanının temsilcisidir; yetki genişliği yoktur.
• Soru: Resmi mühür nerede saklanır?
• Cevap: Birim amirinin kasasında veya kilitli bir çekmecede saklanır. Kaybolduğunda derhal mülki amirliğe bildirilir.
1. 3071 SAYILI DİLEKÇE HAKKININ KULLANILMASINA DAİR KANUN
Okul müdürlüğüne gelen her dilekçede bu kurallar geçerlidir:
• Zorunlu Unsurlar: Dilekçe sahibinin adı-soyadı, imzası ve iş veya ikametgah adresi bulunmalıdır. Bunlardan biri eksikse dilekçe incelenmez.
• Cevap Süresi: Dilekçelere en geç 30 gün içinde cevap verilir.
• Meclis (TBMM) Farkı: Eğer dilekçe TBMM Dilekçe Komisyonu'na verilmişse, komisyon kararı 60 gün içinde bildirir.
• Hiyerarşi: Dilekçe, doğrudan ilgili makama verilir; ancak silsile (hiyerarşi) atlanması durumunda makam dilekçeyi reddetmek yerine ilgili birime gönderir.
2. 7201 SAYILI TEBLİGAT KANUNU
Disiplin ve personel işlerinde tebligat usulü hatası, yapılan işlemi sakatlar.
• Tebligatın Yapılması: Tebligat, muhatabın bilinen en son adresine yapılır.
• İmza Atamayanlar: Muhatap imza atacak durumda değilse (okuma yazma bilmeme veya engellilik), sol elinin başparmağı bastırılır.
• İlanen Tebligat: Adresi bilinmeyenlere son çare olarak yapılır. İlan tarihinden itibaren 15 gün sonra tebliğ edilmiş sayılır.
• Gece ve Tatilde Tebligat: Tebligat gece de yapılabilir, resmi tatil günlerinde de yapılabilir (Sınavda "yapılamaz" derse yanılma).
3. 652 SAYILI KHK (MEB ÖZEL HÜKÜMLER)
Bakanlığın teşkilat yasasındaki "personel" ve "denetim" kilit noktaları:
• Öğretmenlerin Emekliliği: Öğretmenlerin emeklilik işlemleri Haziran ve Temmuz aylarında yapılır. Bu aylar dışında emeklilik, Bakanlık iznine bağlıdır (Eğitimin aksamaması için).
• Bakanlık Müşavirliği: Bakanlıkta en fazla 15 Bakanlık Müşaviri atanabilir.
• Geçici Görevlendirme: Bir öğretmen, kendi isteği dışında başka bir ilçeye veya ile ancak hizmetin gereği ve valilik/bakanlık onayıyla geçici görevlendirilebilir.
4. TÜRK EĞİTİM TARİHİ (ÖNEMLİ DÖNEMEÇLER)
Atatürk dönemi ve sonrası eğitim sisteminin gelişimi:
• Darülfünun Grevi ve Reformu (1933): Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Albert Malche raporuyla modern üniversite yapısına geçildi.
• Köy Enstitüleri (1940): İsmail Hakkı Tonguç ve Hasan Âli Yücel döneminde kuruldu. Amacı köyü içeriden canlandırmaktı. (1954'te kapatıldı).
• Maarif Teşkilatına Dair Kanun (1926): Eğitim sisteminin laikleşmesi ve merkezileşmesi için atılan en büyük adımdır.
• Millet Mektepleri (1928): Yeni harflerin halka öğretilmesi için kurulan "Okuma-Yazma Seferberliği" merkezleridir. Mustafa Kemal'e Başöğretmen unvanı burada verildi.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: OKUL KÜLTÜRÜ VE İKLİMİ
Yönetici sorularının vazgeçilmezidir:
• Okul Kültürü Türleri (Handy):
• Güç Kültürü: Merkezde tek bir kişi (müdür) hakimdir.
• Rol Kültürü: Kurallar ve bürokrasi esastır.
• Görev Kültürü: Proje ve iş odaklıdır.
• Kişi Kültürü: Bireysel uzmanlık ön plandadır.
• Okul İklimi:
• Açık İklim: Güven yüksek, çatışma düşük (İdeal).
• Kapalı İklim: Müdür otokratik, öğretmenler isteksiz.
• Özerk İklim: Öğretmenler kendi başlarına takılır, müdür karışmaz.
6. GÜNCEL VERİLER VE RESMİ GAZETE BİLGİSİ
• Yönetmelik Yayımı: Yönetmelikler, yayım tarihinden sonra bir tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
• Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Resmi Gazete'de yayımlanır. Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.
• Türkiye’nin Enerji Devleri: Akkuyu (Nükleer), Yusufeli (En yüksek baraj), Karadeniz Gazı (Sakarya Gaz Sahası).
7. KRİTİK TABLO: SÜRELER VE MERCİLER
İşlem Süre Merci
İstifanın kabulü (DMK) 30 Gün Atamaya Yetkili Amir
Mal Bildirimi (Sonu 0-5) Şubat Sonu Kurum Sicil Birimi
Dilekçeye Cevap 30 Gün Dilekçenin verildiği makam
Bilgi Edinme Cevabı 15 İş Günü İlgili Birim
4483 İtiraz Süresi 10 Gün Bölge İdare Mah. / Danıştay
1. KARIŞTIRILAN KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ (TEKNİK AYRIMLAR)
Sınavda seçeneklerde birbirine çok benzeyen bu terimleri bilmek hayat kurtarır:
• Yetki Genişliği vs. Yetki Devri:
• Yetki Genişliği: Sadece Valiye aittir. Merkeze sormadan, merkez adına karar alabilmesidir (Anayasal bir haktır).
• Yetki Devri: Üst yöneticinin (Müdürün), imza veya karar yetkisini geçici olarak asına (Müdür yardımcısına) devretmesidir (Sorumluluk devredilmez).
• İmza Yetkisi vs. Onay Yetkisi:
• İmza Yetkisi: Yazışmayı fiziksel olarak imzalama gücüdür.
• Onay Yetkisi: Bir idari işlemin yürürlüğe girmesi için verilen "Olur"dur.
• Gensoru vs. Meclis Soruşturması:
• DİKKAT: 2017 değişikliği ile Gensoru kaldırılmıştır. * Meclis Soruşturması: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların görev suçları için açılır.
2. RESMİ YAZIŞMA KURALLARI (CAN ALICI NOKTALAR)
Okul yöneticiliği sınavında mutlaka bir adet "resmi yazışma" sorusu gelir.
• Sayı: Dosya planına göre verilir. "Sayı:" yan başlığından sonra kodlar gelir.
• Konu: Başlığın altına, "Konu:" yan başlığından sonra yazılır. Yazının içeriği 1-2 kelime ile özetlenir.
• Hitap: * Kişiye yazılıyorsa: "Sayın Adı SOYADI"
• Kuruma yazılıyorsa: "MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA"
• Arz / Rica Meselesi (En çok sorulan):
• Üst makama: "Arz ederim."
• Alt makama: "Rica ederim."
• Eşit makama: "Arz ve rica ederim." (Kurum içi-dışı karma durumlarda).
• Gerçek kişilere (Vatandaşa): "Saygılarımla rica ederim."
• İmza: Metnin bitiminden itibaren 2-4 satır boşluk bırakılarak sağ tarafa atılır.
3. TÜRK EĞİTİM TARİHİ: SİSTEMİK DÖNÜŞÜM
• Heyet-i İlmiye (1923-1926): Cumhuriyetin ilk eğitim şuralarıdır. Müfredat ve ilkokul süresi (5 yıl olması gibi) burada kararlaştırıldı.
• Latin Harflerinin Kabulü (1 Kasım 1928): Okuma-yazma oranını artırmak için yapıldı. Hemen ardından Millet Mektepleri açıldı.
• Halkevleri (1932): Halkın kültürel gelişimini sağlamak ve inkılapları yaymak için kuruldu.
• Köy Enstitüleri Yasası (1940): 3803 sayılı kanunla kuruldu. Programı "İş içinde, iş aracılığıyla, iş için eğitim"dir.
4. EĞİTİM BİLİMLERİ: PSİKOLOJİK VE ETİK BOYUT
Yönetim ve liderlikte etik ilkeler:
• Adalet ve Eşitlik: Kaynakların dağıtımında tarafsızlık.
• Liyakat: Göreve en uygun olanın getirilmesi.
• Sorumluluk: Alınan kararların sonuçlarını üstlenme.
• Dürüstlük ve Güven: Söz ve eylem birliği.
• Etik Liderlik: Müdürün sadece kurallara değil, ahlaki değerlere de örnek olması.
5. 5442 SAYILI İL İDARESİ KANUNU (KRİTİK BİLGİLER)
Okul müdürünün hiyerarşik amirlerinin yetkileri:
• Valinin Atama Yetkisi: İl içindeki memurların yerlerini hizmet gereği değiştirebilir.
• Kaymakamın Yetkisi: İlçedeki memurlar üzerinde teftiş ve denetim yetkisine sahiptir ancak doğrudan atama yapamaz (Valiye teklif eder).
• Kolluk Kuvvetleri: Vali ve Kaymakam, kamu düzenini sağlamak için askeri birliklerden yardım isteyebilir.
6. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: "FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM"
Yeni modelin "hiçbir çocuğu arkada bırakmama" stratejisinin kalbidir:
• İçerik Farklılaştırma: Aynı konunun farklı kaynaklarla sunulması.
• Süreç Farklılaştırma: Öğrencinin öğrenme hızına göre farklı etkinlikler yapması.
• Ürün Farklılaştırma: Öğrencinin öğrendiğini kanıtlama yolunun (video, rapor, sunum) kendine bırakılması.
7. KRİTİK TABLO: MEB TEŞKİLATI BİRİM GÖREVLERİ (KARŞILAŞTIRMALI)
Birim Temel Görev (Can Alıcı Nokta)
Talim ve Terbiye Kurulu Karar organıdır; Müfredatı onaylar.
Teftiş Kurulu Denetim organıdır; Soruşturma ve inceleme yapar.
Strateji Geliştirme Para ve plan organıdır; Bütçeyi yönetir.
Yenilik ve Eğitim Teknolojileri (YEĞİTEK) Teknoloji organıdır; FATİH ve EBA'dan sorumludur.
Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Sınav organıdır; LGS ve diğer sınavları yapar.
1. 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNU (OKUL YÖNETİCİSİ ÖZEL)
Okullarda küçük onarımlar veya kırtasiye alımları için bu terimler hayati:
• Doğrudan Temin (22/d): İhale yapılmadan, belirli bir limite kadar olan alımların piyasa fiyat araştırmasıyla yapılmasıdır. (Okul müdürlerinin en çok kullandığı yöntem).
• Pazarlık Usulü (21/f): Beklenmedik olaylar veya teknolojik zorunluluklarda kullanılır.
• İhale Komisyonu: En az 5 ve tek sayıda kişiden oluşur. Üyelerden en az ikisinin uzman, birinin de muhasebe/mali işlerden sorumlu olması şarttır.
• Eşik Değer: İhale ilan sürelerini ve yöntemlerini belirleyen, her yıl güncellenen parasal sınırdır.
2. 5018 SAYILI KANUN: HESAP VEREBİLİRLİK VE TAŞINIRLAR
Okuldaki masalardan akıllı tahtalara kadar her şey bu kanuna tabidir:
• Taşınır Kayıt Yetkilisi: Okuldaki malzemeleri teslim alan, koruyan ve kaydını tutan kişidir (Genelde memur veya Md. Yrd.).
• Taşınır Kontrol Yetkilisi: Kayıt yetkilisinin işlemlerini kontrol eden kişidir.
• Not: Taşınır Kayıt Yetkilisi ile Taşınır Kontrol Yetkilisi aynı kişi olamaz.
• Kamu Zararı: Mevzuata aykırı karar veya eylem sonucunda kamu kaynağında meydana gelen azalmadır. Sorumlulara rücu edilir.
3. MEB PERSONELİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI (CAN ALICI DETAY)
• Nöbet Görevi: Öğretmenlere nöbet görevi, dersinin en az olduğu gün verilir. Hamile öğretmenlere doğuma 3 ay kala ve doğumdan sonra 2 yıl nöbet görevi verilmez.
• Ders Dışı Eğitim Çalışmaları (Egzersiz): Bir öğretmenin ders dışı çalışmalar için alacağı ücret, haftalık ders saatinin %6'sını geçemez.
• Ders Yükü: Müdür ve Müdür Yardımcıları haftada 6 saat derse girmekle yükümlüdür (Maaş karşılığı).
4. TÜRK EĞİTİM TARİHİ: KURUMLAR VE RAPORLAR
• John Dewey Raporu (1924): "Eğitim hayata hazırlık değil, hayatın kendisidir" diyerek köy okullarının önemine dikkat çekmiştir.
• Köy Eğitmenleri Projesi (1936): Askerliğini onbaşı/çavuş yapmış gençlerin kısa süreli eğitimle köylere "eğitmen" olarak gönderilmesi. (Köy Enstitülerinin öncüsüdür).
• Talim ve Terbiye Kurulu’nun Kuruluşu (1926): İlk başkanı Mustafa Necati'dir.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: PROGRAM GELİŞTİRME MODELLERİ
• Taba Modeli: "Tümevarım" yaklaşımı. İhtiyaç belirleme ile başlar.
• Tyler Modeli: "Hedef odaklı" yaklaşım. Programın merkezine hedefleri koyar.
• Süreç Yaklaşımı: Her dersin/konun kendi yapısına göre bir süreç izlemesi gerektiğini savunur.
6. SINAVDA TERS KÖŞE YAPACAK 20 TEKNİK FARK (KARŞILAŞTIRMA)
Kavram A Kavram B Kritik Fark
Yönetmelik Yönerge Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanır; Yönerge kurum içi uygulama detayıdır.
İstifa Müstafi Sayılma İstifa dilekçeyle olur; Müstafi, 10 gün göreve gelmeyince "çekilmiş" sayılmaktır.
Kademe Derece Kademe her yıl artar; Derece genellikle 3 yılda bir artar.
İnceleme Soruşturma İnceleme "suç var mı?" diye bakmaktır; Soruşturma suçluya "ceza verme" sürecidir.
Tedvin Kodifikasyon Mevzuatın dağınık halden düzenli hale getirilmesidir.
7. GÜNCEL BİLGİLER: ÖNEMLİ VERİLER
• TÜİK Verileri (2025-2026 Tahmini): Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülke (Almanya), en çok ithalat yaptığı ülke (Rusya/Çin).
• Uluslararası Başarılar: Nobel ödüllü Türkler (Orhan Pamuk - Edebiyat, Aziz Sancar - Kimya).
• Spor: 2024 Paris Olimpiyatları sonuçları ve 2026 Kış Olimpiyatları hazırlıkları.
8. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: EĞİTİMDEKİ "KAREKOD" DÖNEMİ
Yeni müfredatla birlikte kitaplarda ve uygulamalarda dijitalleşme zirveye ulaştı:
• Hibrit Öğrenme: Yüz yüze eğitim ile EBA ve dijital platformların tam entegrasyonu.
• Siber Etik: Öğrencilere dijital dünyadaki davranış kurallarının ve veri güvenliğinin öğretilmesi.
• Yapay Zeka Okuryazarlığı: Yeni modelin seçmeli dersler ve içeriklerle desteklediği en güncel alan.
Dostum, 2000 soruyu buraya tek seferde sığdırmak teknik olarak imkansız ama seni sınavın "şampiyonlar ligine" hazırlayacak, her konudan en eleyici ve en güncel (2026 formatı) "Karma Deneme Maratonu" başlatıyoruz.
Sana önce Konu Odaklı Mini Testler vereceğim, sen çözdükçe ben yenilerini, daha zorlarını ve farklı konulardakileri yükleyeceğim. Hadi, ilk 30 soruluk "Mevzuat & Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ateşiyle başlayalım:
________________________________________
• Eğitim ve Öğrenim Hakkı (Madde 42): * Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
• İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve devlet okullarında parasızdır.
• Eğitim-öğretim Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.
• Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez (Yabancı dil eğitimi hariç).
• Yürütme: Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
• Yönetmelikler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilir.
2. 1 SAYILI CBK: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEŞKİLATI
• Hizmet Birimleri (En Çok Soru Gelenler):
• Temel Eğitim Genel Müdürlüğü: Okul öncesi ve ilköğretim (1-8. sınıflar) kurumlarının yönetimi.
• Ortaöğretim Genel Müdürlüğü: Liseler (Fen, Sosyal Bilimler, Anadolu Liseleri vb.).
• Özel Öğretim Kurumları G.M.: Özel okullar, kurslar, sürücü kursları vb. denetimi.
• Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri G.M.: Merkezi sınavların yürütülmesi.
• Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim G.M.: Yurt dışına gönderilen burslu öğrenciler (YLSY) ve yurt dışı teşkilatı.
• Yenilik ve Eğitim Teknolojileri (YEĞİTEK): FATİH projesi, EBA ve uzaktan eğitim süreçleri.
• Karar ve Danışma Birimi:
• Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB): Bakanlığın "bilimsel danışma ve karar" organıdır. Müfredat (öğretim programları), haftalık ders çizelgeleri ve ders kitaplarını onaylar/inceler.
• Denetim Birimi:
• Teftiş Kurulu Başkanlığı: Doğrudan Bakana bağlıdır. Bakanlık teşkilatı ve okulların denetimini yapar.
3. İLGİLİ TEMEL KANUNLAR (Özet)
• 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu:
• Genel İlkeler: Genellik ve eşitlik, ferdin ve toplumun ihtiyaçları, yöneltme, eğitim hakkı, fırsat ve imkan eşitliği, süreklilik, Atatürk İnkılap ve İlkeleri ve Atatürk Milliyetçiliği.
• Okul Öncesi: İsteğe bağlıdır.
• Karma Eğitim: Okullarda kız ve erkek karma eğitim yapılması esastır. Ancak imkan ve zorunluluklara göre bazı okullar yalnızca kız veya yalnızca erkek öğrencilere ayrılabilir.
• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu:
• Ödev ve Sorumluluklar: Sadakat, tarafsızlık, devlete bağlılık.
• Disiplin Cezaları: Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme, Kademe İlerlemesinin Durdurulması, Devlet Memurluğundan Çıkarma.
• Adaylık Süresi: En az 1 yıl, en çok 2 yıldır.
• 4483 Sayılı Memurların Yargılanması:
• İzin vermeye yetkili merciler: İlçede Kaymakam, İlde Vali, Bölge düzeyindekiler için ilgili Vali, Merkez teşkilatı için Bakan veya Cumhurbaşkanı.
4. EKYS KRİTİK HATIRLATMALAR
• Yönetici Atama: Eğitim kurumu yöneticileri artık "öğretmenlik" mesleği yanında "ikinci görev" olarak yürütülür.
• Soruşturma İzni: Ön inceleme süresi 30 gündür, zorunlu hallerde 15 gün uzatılabilir (Toplam 45 gün).
1. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Yeni Müfredat)
• Temel Felsefe: "Erdem-Değer-Eylem" çerçevesinde "Yetkin ve Erdemli İnsan" yetiştirmek.
• Öğrenci Profili: Kendini tanıyan, rasyonel, ahlaklı, estetik bakış açısına sahip, merhametli ve vatansever.
• Bütüncül Eğitim: Zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ruhsal gelişimi bir bütün olarak ele alır.
• Beceri Temelli Yaklaşım: Sadece bilgi değil; Kavramsal Beceriler, Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri ve Okuryazarlık Becerileri (Dijital, Finansal, Bilgi vb.) ön plandadır.
2. Mevzuat (Temel Kanunlar)
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Temel İlkeler: Sınıflandırma, Kariyer, Liyakat.
• Disiplin Cezaları: Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme (1/30−1/8 arası), Kademe İlerlemesinin Durdurulması (1-3 yıl), Devlet Memurluğundan Çıkarma.
• İzinler: Yıllık izin (1-10 yıl: 20 gün, 10+ yıl: 30 gün), Mazeret izni (Doğum: 8+8 hafta; Ölüm/Evlilik: 7 gün).
1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu
• Türk Milli Eğitiminin Genel İlkeleri: Genellik ve Eşitlik, Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları, Yöneltme, Eğitim Hakkı, Fırsat ve İmkân Eşitliği, Süreklilik, Atatürk İnkılap ve İlkeleri, Demokrasi Eğitimi, Laiklik, Bilimsellik, Planlılık, Karma Eğitim, Eğitim Kampüsleri ve Okul ile Ailenin İşbirliği, Her Yerde Eğitim.
4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Soruşturma İzni: İlçede Kaymakam, İlde Vali, Bakanlıkta Bakan/Cumhurbaşkanı.
• Süreler: Ön inceleme 30 gün (+15 gün ek süre). İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 10 gün.
3. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
• Trablusgarp & Balkan Savaşları: Mustafa Kemal’in ilk askeri başarısı (Derne/Tobruk).
• Kurtuluş Savaşı Hazırlık:
• Amasya Genelgesi: Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, yöntemi ve amacı açıklandı. (İhtilal beyannamesi).
• Erzurum Kongresi: Manda ve himaye ilk kez reddedildi.
• Sivas Kongresi: Cemiyetler tek çatı altında toplandı (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti).
• Atatürk İlkeleri:
• Cumhuriyetçilik: Milli egemenlik, seçim, meclis.
• Milliyetçilik: Milli birlik, beraberlik, Türk dili/tarihi.
• Halkçılık: Eşitlik, sosyal devlet, ayrıcalıkların kaldırılması.
• Laiklik: Akıl ve bilim, din ve devlet işlerinin ayrılması.
• Devletçilik: Ekonomi, kamu yatırımı, karma ekonomi.
• İnkılapçılık: Çağdaşlaşma, dinamizm, sürekli yenilik.
4. Eğitim Bilimleri
• Eğitim Yönetimi Kuramları: Klasik (Taylor, Fayol, Weber), Neoklasik (Mayo, Maslow, McGregor), Çağdaş (Sistem ve Durumsallık Yaklaşımı).
• Liderlik Tipleri: Dönüşümcü, İşlemsel, Karizmatik, Öğretimsel Liderlik (Okul müdürü için en kritiği).
• Öğretim Stratejileri: Sunuş (Ausubel), Buluş (Bruner), Araştırma-İnceleme (Dewey), Tam Öğrenme (Bloom).
5. Genel Kültür
• Türkiye Coğrafyası: Yer şekilleri, iklim tipleri, bitki örtüsü ve nüfus politikaları.
• Güncel Bilgiler: UNESCO Miras Listesi'ndeki son eserler, uluslararası kuruluşlar (BM, NATO, Türk Devletleri Teşkilatı), önemli kültürel/bilimsel gelişmeler.
I. MEVZUAT (Derinlemesine)
1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (Kritik Bilgiler)
• Adaylık: En az 1, en çok 2 yıl. Adaylıkta başarısız olanlar 3 yıl boyunca devlet memurluğuna alınmaz.
• İstisnai Memurluklar: Valiler, Büyükelçiler, Bakan Yardımcıları, TBMM Memurlukları.
• Disiplin Cezalarında Zamanaşımı: * Disiplin cezasını gerektiren fiillerde; Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında 1 ay, memurluktan çıkarmada 6 ay içinde soruşturmaya başlanmazsa yetki zamanaşımına uğrar.
• Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
• Derece Yükselmesi Şartları: Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, derecesi içinde en az 3 yıl (bu derecenin 3. kademesinde 1 yıl) bulunması.
2. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Yetkili Merciler: * Köy/Mahalle Muhtarı → Kaymakam
• İlçedeki Memur → Kaymakam
• İldeki Memur → Vali
• CB Kararı ile atananlar → İlgili Bakan veya Cumhurbaşkanı.
• Süreç: Ön inceleme 30 gün (+15 gün ek). İtiraz 10 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi veya Danıştay'a yapılır.
3. 1 Sayılı CBK - MEB Teşkilat Birimleri ve Görevleri
• Talim ve Terbiye Kurulu: 1 Başkan ve 10 üyeden oluşur. Karar organıdır.
• Strateji Geliştirme Başkanlığı: Bakanlığın bütçesini hazırlar, yatırım programlarını takip eder.
• Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü: MEBBİS ve e-Okul sistemlerinin kurulumu ve güvenliği.
II. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (Yeni Müfredatın Teknik Yapısı)
• Beceriler Çerçevesi: 1. Kavramsal Beceriler: Disiplinlerarası, disiplinlerüstü yaklaşımlar. 2. Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri: Öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık. 3. Okuryazarlık Becerileri: Veri, bilgi, dijital, finansal, görsel, sağlık, sanat ve sürdürülebilirlik okuryazarlığı.
• Eğilimler (Yatkınlıklar): Merak, azim, kararlılık, öz güven, sorumluluk.
• Programın Yapısı: "Öğrenme Çıktısı → Süreç Bileşeni → İçerik Çerçevesi" döngüsü.
III. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim ve Denetim Ağırlıklı)
1. Eğitim Yönetimi ve Liderlik
• Yönetim Süreçleri (L. Gulick - POSDCORB): Planlama, Örgütleme, Personel Alma, Yöneltme, Eşgüdüm, Raporlama, Bütçeleme.
• Liderlik Kuramları:
• Öğretimsel Liderlik: Odağı tamamen "öğrenci başarısı" ve "öğretim süreci"dir.
• Dağıtımcı Liderlik: Yetkinin paylaşıldığı, iş birliğine dayalı yapı.
• Etik Liderlik: Adalet, dürüstlük ve sorumluluk ilkelerini merkeze alır.
2. Program Geliştirme ve Ölçme
• Belirtke Tablosu: Hedef ve içerik ilişkisini gösteren iki boyutlu çizelgedir.
• Değerlendirme Türleri: * Tanıyıcı (Diagnostik): Başta yapılır (Hazırbulunuşluk).
• Biçimlendirici (Formatif): Süreçte yapılır (Ünite testleri).
• Düzey Belirleyici (Summatif): Sonunda yapılır (Not verme).
IV. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
• Lozan Antlaşması: Çözülemeyen tek konu Musul (Irak Sınırı).
• I. TBMM Dönemi: Güçler birliği esastır. İlk anayasa Teşkilat-ı Esasiye (1921) kabul edildi.
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası: İlk muhalefet partisi (Kazım Karabekir ve ark.). Şeyh Sait İsyanı ile kapatıldı.
• Atatürk Dönemi Dış Politika: Milletler Cemiyeti'ne giriş (1932), Balkan Antantı (1934), Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Sadabat Paktı (1937), Hatay'ın Anavatana Katılması (1939).
V. GENEL KÜLTÜR (Güncel ve Coğrafi)
• Anayasa Mahkemesi: 15 üyeden oluşur. Üyeleri 12 yıl için seçilir.
• HSK: 13 üyeden oluşur. Başkanı Adalet Bakanıdır.
• Coğrafya: Türkiye'nin en uzun sınır komşusu Suriye, en kısa sınır komşusu Nahçıvan (Azerbaycan).
• Enerji: Türkiye'nin ilk nükleer güç santrali Akkuyu.
I. T.C. ANAYASASI VE ANAYASAL HUKUK
• Değiştirilemez Maddeler: İlk 3 madde (Cumhuriyet, Demokratik/Laik/Sosyal Hukuk Devleti, Bayrak, Marş, Başkent).
• Temel Haklar: Eğitim hakkı (Md. 42), grev/lokavt, mülkiyet, toplantı ve gösteri yürüyüşü.
• Yasama: 600 milletvekili. Seçimler 5 yılda bir. Seçilme yaşı 18.
• Yürütme: Yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına aittir.
• Yargı:
• Anayasa Mahkemesi: 15 üye (12 yıl görev, bir kez seçilir).
• HSK: 13 üye, başkanı Adalet Bakanıdır.
• Danıştay: İdari yargının en üstü.
• Yargıtay: Adli yargının en üstü.
II. MEVZUAT (Eğitim ve Yönetim Mevzuatı)
1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Ödevler: Sadakat, Tarafsızlık, Mal Bildirimi (5 yılda bir - sonu 0 ve 5'li yıllarda).
• Yasaklar: Toplu eylem, grev, ticaret, hediye alma.
• Disiplin Cezaları Süreleri:
• Savunma süresi: En az 7 gün.
• Karar süresi: Uyarma/Kınama/Aylıktan kesmede 15 gün.
• Zamanaşımı: Öğrenme tarihinden itibaren 1 ay içinde soruşturma açılmazsa yetki düşer.
2. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu
• Örgün Eğitim: Okul öncesi, İlköğretim (4+4), Ortaöğretim, Yükseköğretim.
• Yaygın Eğitim: Halk eğitim, çıraklık, açık öğretim.
• Öğretmenlik: Bir "uzmanlık" mesleğidir. Adaylık, Öğretmenlik, Uzman Öğretmenlik, Başöğretmenlik basamakları vardır.
3. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması
• Kapsam: Görev sebebiyle işlenen suçlar. (Kişisel suçlar genel hükümlere tabidir).
• İzin Süreci: Yetkili merci 30 gün içinde karar verir (15 gün ek süre verilebilir). Bölge İdare Mahkemesine itiraz süresi 10 gündür.
4. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi
• Stratejik Plan: Kamu idareleri 5 yıllık plan hazırlar.
• Ödenek: Ödenek üstü harcama yapılamaz.
• Sayıştay: TBMM adına dış denetim yapar.
III. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (2024+ Müfredatı)
• Modelin Merkezi: "İnsan" (Bütüncül bir yaklaşımla ruh ve beden bütünlüğü).
• Öğrenme Yaşantıları: Bilgi, beceri, değer ve tutumların birleşimi.
• Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: Adalet, Hikmet, İffet, Şecaat temel değerleri üzerinden bir toplum inşası.
• Sistem Okuryazarlığı: Öğrencinin karmaşık sistemleri anlaması ve çözüm üretmesi.
IV. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim, Denetim, Kuramlar)
1. Yönetim Kuramları
• Bilimsel Yönetim (Taylor): Verimlilik, standartlaşma, ekonomik insan.
• Yönetim Süreçleri (Fayol): Planlama, Örgütleme, Emretme, Eşgüdüm, Kontrol.
• Bürokrasi (Weber): Hiyerarşi, kurallar, liyakat, kayıt altına alma.
• İnsan İlişkileri (Mayo): Sosyal ihtiyaçlar, motivasyon, informal gruplar.
2. Okul Yönetimi ve Liderlik
• Stratejik Liderlik: Geleceği görme ve planlama.
• Kültürel Liderlik: Okulun değerlerini ve sembollerini yaşatma.
• Öğretimsel Liderlik: Sınıf içindeki öğrenmeye doğrudan destek verme.
V. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
• Kurtuluş Savaşı Muharebeleri:
• I. İnönü: Teşkilat-ı Esasiye ve İstiklal Marşı kabulü.
• Kütahya-Eskişehir: Tek yenilgi. Maarif Kongresi toplandı.
• Sakarya: "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır." (Mustafa Kemal'e Gazilik/Mareşallik).
• Büyük Taarruz: Yunan ordusunun kesin mağlubiyeti.
• İnkılaplar: * Siyasi: Saltanatın kaldırılması (1922), Cumhuriyet (1923), Halifelik (1924).
• Eğitim: Tevhid-i Tedrisat (3 Mart 1924), Harf İnkılabı (1928), Millet Mektepleri.
• Hukuk: Medeni Kanun (1926 - Kadınlara ekonomik ve sosyal haklar; siyasi haklar yok).
VI. GENEL KÜLTÜR VE GÜNCEL BİLGİLER
• Uluslararası Kuruluşlar: OECD (Eğitim raporları), UNESCO (Kültürel miras), Avrupa Konseyi, Türk Devletleri Teşkilatı.
• Türkiye Coğrafyası: Madenler (Bor, Linyit, Krom), Bölgelerin karakteristik tarım ürünleri, Geçitler ve Tüneller (Ovit, Zigana vb.).
• Güncel: 2026 yılı hedefleri, son açıklanan UNESCO mirasları, yerli teknoloji projeleri (Togg, KAAN, Kızılelma).
1. MEVZUAT DERİNLİK DOSYASI
A. 657 Sayılı DMK (Kritik Detaylar)
• İstihdam Şekilleri: Memur, Sözleşmeli Personel, İşçi. (Geçici personel kaldırıldı).
• Kademe İlerlemesi Şartları: 1 yıl çalışmış olmak + O derecede ilerlenecek kademenin bulunması.
• Derece Yükselmesi Şartları: 3 yıl çalışmış olmak + Üst dereceden boş kadro + Olumlu sicil (disiplin cezası engel değil, ancak liyakat esas).
• Disiplin Kurulu Kararları:
• Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme: Disiplin amiri verir.
• Kademe İlerlemesinin Durdurulması: Disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atama yetkili amir tarafından verilir.
• İhraç: Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
• Görevden Uzaklaştırma: İhtiyati bir tedbirdir. Yetkililer: Atamaya yetkili amirler, Bakanlık ve Genel Müdürlük müfettişleri, Valiler ve Kaymakamlar.
B. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu (Kurumsal Yapı)
• Okul Öncesi: 36-68 aylık çocukları kapsar. İsteğe bağlıdır.
• İlköğretim: 6-13 yaş grubunu kapsar. 4 yıl ilkokul + 4 yıl ortaokul.
• Öğretmenlik Kariyer Basamakları: * Uzman Öğretmen: 10 yıl kıdem + Eğitim + Sınav (veya muafiyet).
• Başöğretmen: 10 yıl uzman öğretmenlik + Eğitim + Sınav.
C. 4483 Sayılı Memurların Yargılanması (Süreç Yönetimi)
• İhbar ve Şikayet: Somut delile dayanmalı, kişi ve olay belirtilmeli, adı-soyadı-imza bulunmalıdır (İsimsiz ihbarlar işleme konmaz, ancak deliller somutsa CBK gereği incelenebilir).
• Kararın Tebliği: Yetkili merci, kararını 30 gün içinde ilgiliye ve Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
• İtiraz: Karara karşı memur veya Başsavcı 10 gün içinde itiraz edebilir.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ (Yönetim & Denetim)
A. Yönetim Kuramları ve Süreçleri
• Sistem Kuramı: Okul; girdi (öğrenci, bütçe), süreç (eğitim), çıktı (mezun) ve dönütten oluşan bir sistemdir.
• Durumsallık Yaklaşımı: "Her yer ve zaman için tek bir en iyi yönetim yolu yoktur." Yönetim, çevre şartlarına göre değişir.
• Örgütsel Çatışma Yönetimi:
• Tümleşme (Problem Çözme): İki taraf da kazanır.
• Ödün Verme: Bir taraf feragat eder.
• Hükmetme: Güç kullanarak çözme.
B. Denetim Türleri
• Klinik Denetim: Doğrudan sınıf içinde, öğretmenle yüz yüze ve geliştirme odaklı.
• Sanatsal Denetim (Eisner): Müfettişin sezgi ve uzmanlığına dayalı nitel denetim.
• Yönetsel Denetim: Mevzuata uygunluk denetimi.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (Yeni Dönem)
• Öğrenci Profili (Bütüncül): Bedensel, zihinsel, duygusal ve ruhsal gelişim dengesi.
• Beceriler Kategorizasyonu:
1. Temel Beceriler: Okuma, yazma, sayılama.
2. Bütünleşik Beceriler: Eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme.
3. Değerler: Adalet, dostluk, dürüstlük, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik.
• Müfredat Yapısı: Sarmal yapıdan ziyade "derinlemesine öğrenme" ve "sadeleştirilmiş içerik" odaklıdır.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ (Kronolojik & Tematik)
• I. Dünya Savaşı Cepheleri:
• Taarruz: Kafkas (Sarıkamış), Kanal.
• Savunma: Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen.
• Mudanya Ateşkes (1922): Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşsız kurtarıldı. Osmanlı hukuken sona erdi.
• Cumhuriyet Dönemi Çok Partili Hayat Denemeleri:
• Halk Fırkası (1923): İlk parti.
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Ekonomide liberalizm, dini inançlara saygı.
• Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Ali Fethi Okyar kurdu, laiklik karşıtlarının odağı olunca kendini fesh etti.
5. GENEL KÜLTÜR (Anayasa & Güncel)
A. Anayasal Organlar
• TBMM Başkanlık Divanı: Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri. (Siyasi parti gruplarının gücü oranında temsil edilirler).
• Milli Güvenlik Kurulu (MGK): İki ayda bir toplanır. CB başkanlık eder. Kararları tavsiye niteliğindedir.
B. Türkiye Coğrafyası Teknik Notlar
• Boylam Etkisi: Yerel saat, saat dilimleri.
• Enlem Etkisi: Gece-gündüz süresi, güneş ışınlarının açısı, sıcaklık dağılımı.
• Nüfus: Türkiye'de nüfus artış hızı düşmekte, yaşlı nüfus oranı artmaktadır.
1. 657 SAYILI DMK: DİSİPLİN CEZALARI VE FİİLLER (TAM LİSTE)
EKYS'de buradan her yıl en az 2-3 soru gelir. Tabloyu zihnine kazı:
Ceza Türü Fiil Örnekleri Karar Yetkilisi Zamanaşımı (Soruşturma/Ceza)
Uyarma Usulsüz müracaat, vakara yakışmayan tutum, kılık-kıyafet aykırılığı. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Kınama Eşyaya zarar vermek, devlete ait araçları özel işinde kullanmak, borçlarını kasten ödememek. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Aylıktan Kesme (1/30−1/8) Özürsüz 1-2 gün devamsızlık, görevle ilgili yalan beyan, grev ilanı yasaklarına uymamak. Disiplin Amiri 1 Ay / 2 Yıl
Kademe İlerlemesinin Durdurulması (1-3 Yıl) Özürsüz 3-9 gün devamsızlık, sarhoş gelmek, siyasi partiye girmek, mal bildiriminde bulunmamak. Disiplin Kurulu + Atamaya Yetkili Amir 1 Ay / 2 Yıl
Memurluktan Çıkarma Özürsüz yılda toplam 20 gün devamsızlık, terör örgütleriyle eylem birliği, ideolojik amaçla boykot/grev. Yüksek Disiplin Kurulu 6 Ay / 2 Yıl
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ (TOP 20)
Okul yöneticisinin "Öğretimsel Liderlik" rolü gereği bu teknikleri bilmesi gerekir:
1. Beyin Fırtınası: Kısa sürede çok sayıda fikir üretme. Yargılama yok, nitelik değil nicelik önemli.
2. Altı Şapkalı Düşünme (De Bono): Beyaz (Objektif), Kırmızı (Duygusal), Siyah (Kötümser), Sarı (İyimser), Yeşil (Yaratıcı), Mavi (Değerlendirici/Karar).
3. İstasyon: Başlanmış bir işe devam ederek katkı sağlama; yaratıcılık ve ürün ortaya koyma.
4. Konuşma Halkası: Empati kurma ve görüş farklılıklarına saygı duyma (Görüş belirtirken bir nesne kullanılır).
5. Rulman (Top Taşıma): İç içe iki halka; karşılıklı değişimli tartışma.
6. Akvaryum: İç içe iki halka; içteki tartışır, dıştaki izler ve dönüt verir.
7. Zıt Panel: Sınıfın yarısı soru soran, yarısı cevap veren grup olur.
8. Münazara: İki zıt görüşün jüri önünde savunulması (Kazanma-kaybetme var).
9. Görüş Geliştirme: "Katılıyorum - Kararsızım - Katılmıyorum" panoları arasında öğrencinin yer değiştirmesi (Fikir değiştirmeye açık).
10. Soru-Cevap: Sokratik tartışma ve hatırlama düzeyini ölçme.
11. Mikro Öğretim: "Öğret-Yeniden Öğret". Kamera kaydı ve yansıtıcı düşünme esastır.
12. Örnek Olay: Gerçek hayattaki bir sorunun sınıfa getirilip çözülmesi.
13. Benzetişim (Simülasyon): Tehlikeli veya maliyetli durumların yapay ortamda uygulanması (Uçuş simülatörü).
14. Bilişsel Çıraklık: Usta-çırak ilişkisi; model olma, koçluk, solma (desteği çekme).
15. Vızıltı Grupları (Buzz): Grup sayısı kadar dakika tartışma (Vızıltı 22: 2 kişi 2 dakika).
16. Kartopu: 1 kişi, sonra 2 kişi, sonra 4, sonra 8 kişinin tartışarak büyümesi.
17. Köşelenme: Net bir çözümü olmayan konuda öğrencilerin kendi görüşüne uygun köşeye gitmesi (Görüş geliştirme gibi ama yer değiştirme yok).
18. Argümantasyon: İddia, veri ve gerekçe kullanarak dayanaklandırma.
19. Balık Kılçığı (Ishikawa): Bir problemin nedenlerini ve alt nedenlerini görselleştirme.
20. Dramatizasyon: Bir metne bağlı kalarak canlandırma.
3. T.C. İNKILAP TARİHİ KRONOLOJİSİ (1914 - 1938)
Sınavda olay sırası sormayı çok severler:
• 1914-1918: I. Dünya Savaşı (Kafkas, Çanakkale, Suriye-Filistin).
• 30 Ekim 1918: Mondros Ateşkes Antlaşması (İşgaller başladı).
• 19 Mayıs 1919: M. Kemal’in Samsun’a çıkışı (Milli Mücadele fiilen başladı).
• 22 Haziran 1919: Amasya Genelgesi (Kurtuluşun yöntem ve gerekçesi).
• 23 Temmuz - 4 Eylül 1919: Erzurum ve Sivas Kongreleri.
• 27 Aralık 1919: Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelişi.
• 12 Ocak 1920: Son Osmanlı Mebusan Meclisi (Misak-ı Milli kabulü).
• 23 Nisan 1920: TBMM’nin açılışı.
• 10 Ağustos 1920: Sevr Antlaşması (Ölü doğan antlaşma).
• 1921: I. İnönü, II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya Meydan Muharebesi.
• 30 Ağustos 1922: Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi).
• 11 Ekim 1922: Mudanya Ateşkesi (Savaş dönemi bitti, diplomasi başladı).
• 1 Kasım 1922: Saltanatın Kaldırılması.
• 24 Temmuz 1923: Lozan Barış Antlaşması (Tapu senedi).
• 29 Ekim 1923: Cumhuriyetin İlanı.
• 3 Mart 1924: Halifeliğin Kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması.
• 1925: Şapka Kanunu, Tekke ve Zaviyelerin kapatılması, Miladi Takvim.
• 1926: Türk Medeni Kanunu (Hukuk birliği).
• 1928: "Devletin dini İslamdır" ibaresinin anayasadan çıkarılması, Latin Harfleri.
• 1930: Kadınlara Belediye seçimlerine katılma hakkı.
• 1933: Üniversite Reformu.
• 1934: Soyadı Kanunu, Kadınlara Milletvekili seçme/seçilme hakkı.
• 10 Kasım 1938: Atatürk’ün vefatı.
1. MEVZUAT: 657 Sayılı DMK - "Gri Alanlar": Sınavda genellikle süreler ve yetkiler karıştırılır.
Konu Kritik Süre / Ayrıntı Dikkat Et!
Adaylık Süresi En az 1 yıl - En fazla 2 yıl Adaylıkta ilişiği kesilen 3 yıl memur olamaz.
Mal Bildirimi 0 ve 5 ile biten yıllarda (Şubat sonu) Yeni atanan 1 ay içinde vermelidir.
Görevden Uzaklaştırma Her 2 ayda bir inceleme yapılır Tedbirdir, disiplin cezası değildir.
İstifanın Kabulü 1 ay içinde cevap gelmezse çekilmiş sayılır Olağanüstü hallerde yerine gelen beklenir.
Hap Bilgi: Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolara atanamazlar.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: Okul Yönetimi ve Denetim Kuramları
Yönetici olduğunda karşılaşacağın kavramlar buradan sorulur.
• X ve Y Kuramı (McGregor):
• X: İnsan tembeldir, zorlanmalıdır.
• Y: İnsan çalışmayı sever, sorumluluk alır (İdeal olan).
• Z Kuramı (Ouchi): Verimlilik için sadakat ve yaşam boyu istihdam önemlidir.
• Örgütsel Sinizm: Çalışanın kuruma karşı duyduğu negatif tutum, güvensizlik.
• Cam Tavan: Kadın yöneticilerin ilerlemesini engelleyen görünmez engeller.
• Mobbing (Yıldırma): En az 6 ay sürmeli ve sistematik olmalıdır.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: Teknik Bileşenler
2026 sınavının en yeni ve can alıcı kısmıdır. Şu terimleri bilmeden girme:
• Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: Modelin merkezidir. "Huzurlu İnsan, Huzurlu Aile ve Toplum" hedeflenir.
• Programlar Arası Bileşenler: Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri, Erdem-Değer-Eylem ve Okuryazarlıklar derslerin içine yedirilir.
• Okuryazarlık Türleri (Soru Beklenen):
• Bilgi Okuryazarlığı: Bilgiyi bulma ve doğrulama. Veri Okuryazarlığı: Tablo/Grafik okuma.
• Ekoloji Okuryazarlığı: Çevre bilinci. Finansal Okuryazarlık: Kaynak yönetimi.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ: Atatürk Dönemi Dış Politika (1923-1938)
Sınavda genellikle "Hangi olay Milletler Cemiyeti'ne taşındı?" veya "Kronolojik sıra nedir?" soruları gelir.
1. Nüfus Mübadelesi (1930): Yunanistan ile yaşandı (Etabli meselesi).
2. Milletler Cemiyeti'ne Giriş (1932): İspanya'nın daveti, Yunanistan'ın desteğiyle.
3. Balkan Antantı (1934): Batı sınırını korumak için (Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya). Arnavutluk ve Bulgaristan yok!
4. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Boğazlar Komisyonu kaldırıldı, tam egemenlik sağlandı.
5. Sadabat Paktı (1937): Doğu sınırını korumak için (Türkiye, İran, Irak, Afganistan).
6. Hatay Meselesi (1939): Atatürk döneminde başlandı ama katılımı ölümünden sonradır.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: Öğretim Stratejileri ve Modeller
Strateji Temsilci Anahtar Kelime
Sunuş Yolu Ausubel Anlamlı öğrenme, Genelden özele (Tümdengelem).
Buluş Yolu Bruner Keşfetme, Örnekten kurala (Tümevarım).
Tam Öğrenme Bloom "Herkes her şeyi öğrenebilir." Ek süre ve ek öğretim.
Yapılandırmacı Piaget/Vygotsky Bilgi özneldir, öğrenci bilgiyi kendisi inşa eder.
6. GÜNCEL BİLGİLER VE GENEL KÜLTÜR
• Milli Parklar: En son ilan edilenleri takip et (Sınav senesine göre değişebilir).
• UNESCO: Arslantepe Höyüğü, Gordion, Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri (Son eklenenler).
• Anayasa: 1982 Anayasası'nda yapılan 2017 Değişiklikleri (Başbakanlığın kaldırılması, Gensorunun kaldırılması vb.) çok sorulur.
1. MEVZUAT: 657 SAYILI DMK VE DİĞER KANUNLAR
A. 657 Sayılı Kanun – Disiplin ve İzinlerin Labirenti
Sınavda en çok "hangisi uyarma, hangisi kınama?" karışıklığından soru gelir.
• Uyarma vs. Kınama: "Vakara yakışmayan tutum" Uyarma; "Devlete ait araçları özel işte kullanmak" Kınamadır.
• Aylıktan Kesme: Memurun brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılır.
• Kademe İlerlemesinin Durdurulması: Fiilin ağırlığına göre 1 – 3 yıl durdurulur.
• Zamanaşımı Detayı: * Soruşturmaya başlama: Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinde 1 ay; memurluktan çıkarmada 6 ay.
• Ceza verme: Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçince ceza verme yetkisi biter.
B. 4483 Sayılı Kanun – Soruşturma İzni
Makam İzin Vermeye Yetkili Merci
İlçedeki Memur Kaymakam
İldeki Memur Vali
Bölge Düzeyindeki Memur Görev yaptığı yerin Valisi
CB Kararıyla Atananlar İlgili Bakan veya Cumhurbaşkanı
• Süre: Ön inceleme 30 gün + Zorunlu hallerde 15 gün. Toplam 45 gün.
• İtiraz: İzin verilmesine (veya verilmemesine) karşı 10 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine (merkezde Danıştay’a) itiraz edilir.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: YÖNETİM, DENETİM VE PROGRAM
A. Yönetim Süreçleri ve Kuramlar
• Liderlik Tipleri:
• Dönüşümcü Lider: Vizyonerdir, okulu kökten değiştirir.
• Etileşimci (İşlemsel) Lider: "Gülüm balım"cıdır; ödül-ceza dengesiyle mevcut durumu korur.
• Öğretimsel Lider: Sınıfa girer, müfredata bakar, odağı sadece "öğrenci başarısı"dır.
• Çatışma Yönetimi:
• Kaçınma: Sorunu görmezden gelme.
• Uyma: Kendi isteğinden vazgeçip karşı tarafa boyun eğme.
• Uzlaşma: "Orta yol"; iki taraf da biraz fedakarlık yapar.
B. Denetim Modelleri
• Klinik Denetim: 5 aşamalıdır (Planlama-Gözlem-Analiz-Konferans-Değerlendirme). Öğretmenle iş birliği esastır.
• Yönetsel Denetim: Mevzuat, dosya, imza denetimidir.
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ (YENİ MÜFREDAT)
Bu bölümden en az 5-6 soru bekliyoruz. Anahtar kavramlara dikkat:
• Ontolojik Aydınlanma: Öğrencinin "varlık" sebebini, kendini ve çevresini anlamlandırması.
• Epistemolojik Bütünlük: Bilginin sadece ezberlenmesi değil, hayata aktarılması.
• Beceriler Yelpazesi:
1. Kavramsal Beceriler: (Analiz, Sentez vb.)
2. Sosyal-Duygusal Beceriler: (Öz farkındalık, empati).
3. Okuryazarlıklar: (Dijital, Finansal, Veri, Bilgi, Ekoloji, Sanat, Sağlık).
• Ölçme-Değerlendirme: Sadece sonuç değil, süreç odaklı (portfolyo, performans) değerlendirme esastır.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK
A. Milli Mücadele’nin "İlk"leri ve "En"leri
• Amasya Genelgesi: Milli Mücadele'nin "İhtilal Beyannamesi"dir. Gerekçe: "Vatanın bütünlüğü tehlikededir."
• Erzurum Kongresi: İlk kez "Milli Sınırlar"dan bahsedildi. Manda ve Himaye ilk kez reddedildi.
• Sivas Kongresi: Cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adıyla birleşti.
• Lozan: Çözülemeyen tek mesele: Irak Sınırı (Musul). Sonradan çözülenler: Boğazlar, Hatay, Borçlar.
B. Atatürk İlkeleri Anahtar Kelimeler
• Cumhuriyetçilik: Milli egemenlik, seçim, demokrasi, çok partili hayat.
• Milliyetçilik: Türk dili, Türk tarihi, bağımsızlık, milli birlik.
• Halkçılık: Eşitlik, sosyal adalet, ayrıcalıkların kaldırılması (Aşar vergisinin kalkması).
• Laiklik: Akıl ve bilim, din ve vicdan hürriyeti.
• Devletçilik: Ekonomi, kamu yatırımı, Karma ekonomi modeli.
5. T.C. ANAYASASI VE GÜNCEL BİLGİLER
A. Anayasa Teknik Notlar
• Meclis Çoğunlukları:
• Üye tam sayısı: 600.
• Anayasa değişikliği teklifi: 200 milletvekili.
• Anayasa değişikliği kabulü: En az 360 (referandumlu) veya 400 (referandumsuz).
• Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi: Temel haklar ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez (Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir). Ancak OHAL CBK’ları için bu sınırlama yoktur.
B. Güncel Bilgiler (Nokta Atışı)
• Avrupa Konseyi: Türkiye kurucu üyedir. (AB ile karıştırma, AB'ye üye değiliz).
• NATO: 1952'de Kore Savaşı sonrası üye olduk.
• Şanghay İşbirliği Örgütü: Türkiye "Diyalog Ortağı" statüsündedir.
• UNESCO 2024-2025: Türkiye'nin son eklenen kültürel değerlerine (Örn: Ahşap tavanlı camiler) mutlaka bakılmalı.
1. MEVZUAT: 657 SAYILI DMK VE DİĞER KANUNLAR (İLERİ SEVİYE)
A. 657'de İzinler ve Mali Haklar (Teknik Detay)
• Hastalık İzni: 10 yıla kadar hizmeti olanlar 6 ay, 10 yıldan fazla olanlar 12 ay izin alabilir. Kanser, verem gibi ağır hastalıklarda bu süre 18 aydır.
• Refakat İzni: Bakmakla yükümlü olduğu kişinin ağır kaza veya hastalığı durumunda 3 ay verilir, gerekirse 3 ay daha uzatılır.
• Aylıktan Kesme Cezası: Memurun "Brüt" aylığından değil, "Net" aylığından kesilir.
• Kademe İlerlemesi (Disiplin): Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği derecenin son kademesinde bulunan bir memura "Kademe İlerlemesinin Durdurulması" cezası verilirse, brüt aylığının 1/4’ü ile 1/2’si kesilir.
B. 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu (Nokta Atışı)
• Okul Çağı: 5 yaşını bitirdiği yılın eylül ayı sonunda başlar, 13 yaşını bitirip 14 yaşına girdiği yılın öğretim yılı sonunda biter.
• Devamsızlık Cezaları: * Çocuğunu okula göndermeyen veliye, okul idaresince her gün için 15 TL (güncel idari para cezası karşılığı hesaplanır) para cezası verilir.
• Buna rağmen göndermeyenlere 500 TL idari para cezası verilir.
• Okul Toprakları: Şehir ve kasabalarda okul için seçilen yerler en az 5 dekar (5000 m²) olmalıdır.
2. EĞİTİM BİLİMLERİ: YÖNETİM VE DENETİM TEKNİKLERİ
A. Karar Verme Modelleri
• Çöp Kutusu Modeli: Kararların rastlantısal, belirsiz ve kaotik ortamlarda nasıl alındığını açıklar.
• Rasyonel Karar Verme: Tüm seçeneklerin incelendiği, en yüksek faydanın seçildiği model.
• Sınırlı Rasyonellik (Simon): İnsanın tüm bilgiyi işleyemeyeceği, "en iyi" yerine "yeterince iyi" olanı seçtiği model.
B. Denetim Modelleri ve Süreçler
• Gelişimsel Denetim: Öğretmenin soyut düşünme ve iş birliği düzeyine göre denetim stilinin belirlenmesi (Yönlendirici, İş birliği yapıcı, Yönlendirici olmayan).
• Farklılaştırılmış Denetim: Öğretmenin ihtiyacına göre seçenek sunulması (Yoğunlaştırılmış denetim, Öz-denetim, Mesleki iş birliği).
3. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: YAPISAL AYRINTILAR:
Bu modelde kullanılan **"Beceriler Sözlüğü"**ne çok dikkat etmelisin:
• Sistem Okuryazarlığı: Değişkenler arası ilişkileri anlama, sistemi analiz etme ve sistemi dönüştürme.
• Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri (SDÖB):
• Benlik Eğilimleri: Öz farkındalık, öz yönetim.
• Sosyal Eğilimler: Sosyal farkındalık, ilişki becerileri, sorumlu karar verme.
• Değerler Eğitimi: Değerler artık ayrı bir ünite değil, tüm derslerin içindeki "Öğrenme Çıktıları"na entegre edilmiştir.
4. T.C. İNKILAP TARİHİ: İÇ POLİTİKA VE KRİTİK DAVALAR
• Takrir-i Sükun Kanunu (1925-1929): Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarıldı. Bu kanunla İstiklal Mahkemeleri tekrar kuruldu ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
• Menemen Olayı (1930): Serbest Cumhuriyet Fırkası kapatıldıktan sonra çıkan rejim karşıtı isyandır. (DİKKAT: Bu olayda İstiklal Mahkemeleri değil, Divan-ı Harp görev yapmıştır).
• Atatürk Dönemi’nin Son Başbakanı: Celal Bayar (1937-1939).
• Atatürk Dönemi’nin Son Meclis Başkanı: Abdülhalik Renda.
5. T.C. ANAYASASI: İDARİ YAPI VE TEMEL HAKLAR
A. Normlar Hiyerarşisi (Sıralama Sorusuna Hazır Ol)
1. Anayasa
2. Kanun - Milletlerarası Antlaşmalar - CBK (Bunlar aynı düzeydedir, ancak temel haklarda antlaşma üstündür).
3. Yönetmelik
4. Genelge / Yönerge : B. Mahalli İdareler (Yerel Yönetimler)
Birim Karar Organı Yürütme Organı Baş (Amir)
İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi İl Encümeni Vali
Belediye Belediye Meclisi Belediye Encümeni Belediye Başkanı
Köy Köy Derneği (Seçmenler) İhtiyar Heyeti Muhtar
Kritik Fark: Köy Derneği köylülerin tamamıdır. Köy İhtiyar Heyeti'nde öğretmen ve imam doğal üyedir.
6. GÜNCEL BİLGİLER: EKYS ÖZEL NOTU
• Milli Eğitim Şuraları: En son 20. Milli Eğitim Şurası yapıldı (Odağı: Eğitimde Fırsat Eşitliği).
• PISA / TIMSS: Türkiye'nin bu sınavlardaki puan eğilimleri (son yıllarda yükselişte olduğu bilgisi).
• Teknoloji: TÜRKSAT 6A (İlk yerli haberleşme uydumuz), TEKNOFEST lokasyonları.
1. MEVZUAT: 5018 SAYILI KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU
Okul müdürü bir "Harcama Yetkilisi" veya "Gerçekleştirme Görevlisi" ile çalıştığı için bu terimler hayati önem taşır.
• Stratejik Planlama: Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar ve ilgili mevzuat uyarınca 5 yıllık stratejik plan hazırlamak zorundadır.
• Harcama Yetkilisi: Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisidir (Okullarda genellikle müdür).
• Gerçekleştirme Görevlisi: Harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevini yürütür.
• Ödenek Üstü Harcama: Kanunla izin verilen haller dışında ödenek üstü harcama yapılamaz. Yapana para cezası verilir.
• Sayıştay Denetimi: Türkiye Büyük Millet Meclisi adına kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetler.
2. MEVZUAT: 4982 SAYILI BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
Okul yönetimlerine gelen dilekçelerin yasal süreleri buradan sorulur.
• Cevap Verme Süresi: Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi 15 iş günü içinde sağlarlar.
• Ek Süre: Eğer bilgi başka bir kurumdan sağlanacaksa veya dosya içeriği çok kapsamlıysa süre 30 iş gününe uzatılabilir (15 gün kala haber vermek şartıyla).
• Yargı Denetimi Dışı İşlemler: Yargı denetimi dışında kalan işlemler (Örn: Uyarma ve kınama cezaları gibi bazı idari kararlar) bu kanun kapsamındadır; yani bunlarla ilgili bilgi istenebilir.
3. MEB TEŞKİLAT YAPISI (652 Sayılı KHK ve 1 Sayılı CBK Detayı)
Bakanlığın merkez teşkilatındaki birimlerin görev ayrımı çok kritiktir.
• Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü: Ders kitaplarını bastırır, taşıma ve yemek hizmetlerini yürütür, sosyal tesisleri (öğretmenevleri) yönetir.
• İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğü: Okul binalarının yapım, onarım ve kamulaştırma işlerini yürütür.
• Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü: Öğretmenlerin adaylık eğitimleri ve hizmet içi eğitimlerinden sorumludur.
• Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü: Bakanlığın davalarını takip eder, hukuki görüş bildirir.
4. EĞİTİM BİLİMLERİ: ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ VE SINIF YÖNETİMİ
Yöneticinin rehberlik ve denetim görevinde kullanacağı can alıcı kuramlar:
• Pygmalion Etkisi (Kendini Gerçekleştiren Kehanet): Bir yöneticinin veya öğretmenin öğrenciden/personelden beklentisi ne kadar yüksekse, başarının da o oranda artması durumu.
• Halo Etkisi (Hale Etkisi): Bir kişinin bir olumlu özelliğinden yola çıkarak diğer tüm özelliklerinin de olumlu olduğunu varsayma hatası (Örn: Çok düzenli olan öğretmenin çok iyi ders anlattığını sanmak).
• Horn Etkisi (Ters Hale): Kişinin bir olumsuz özelliğinin tüm karakterine mal edilmesi.
• Zeigarnik Etkisi: Tamamlanmamış görevlerin veya yarıda kalmış işlerin zihni daha fazla meşgul etmesi (Yöneticiler planlama yaparken buna dikkat etmeli).
5. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: ÖLÇME-DEĞERLENDİRME FARKI
Yeni modelde "not" odaklı değil, "gelişim" odaklı bir yapı vardır.
Eski Yaklaşım Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
Sonuç odaklı (Sınav puanı) Süreç odaklı (Gelişim gözlemi)
Ezber bilgi ölçümü Beceri ve performans ölçümü
Standart testler Otantik değerlendirme, Portfolyo, Gözlem
Rekabetçi ortam İş birliği ve bireysel gelişim
• Performans Görevi: Öğrencinin bir beceriyi gerçek hayata yakın bir durumda sergilemesi.
• Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubrik): Değerlendirmede objektifliği sağlamak için kullanılan en kritik araçtır.
6. T.C. İNKILAP TARİHİ: İKTİSADİ VE SOSYAL KALKINMA
Siyasi tarihten ziyade "toplumsal dönüşüm" sorularına hazırlıklı ol.
• İzmir İktisat Kongresi (1923): "Misak-ı İktisadi" kabul edildi. Yerli malı kullanımı ve milli bankaların kurulması kararlaştırıldı.
• Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Halkçılık ilkesi gereği köylünün üzerindeki ağır yük kaldırıldı.
• Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926): Türk karasularında ticaret yapma hakkı sadece Türk gemilerine verildi. (Milliyetçilik).
• Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1933): Devletçilik ilkesiyle fabrikaların kurulmaya başlandığı dönem.
EKYS KRİTİK HATIRLATMA: "O Soru Buradan Gelir" Köşesi
• Soru: Vali ve Kaymakam arasındaki fark?
• Cevap: Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır (Yetki genişliği vardır). Kaymakam ise ilçede sadece Cumhurbaşkanının temsilcisidir; yetki genişliği yoktur.
• Soru: Resmi mühür nerede saklanır?
• Cevap: Birim amirinin kasasında veya kilitli bir çekmecede saklanır. Kaybolduğunda derhal mülki amirliğe bildirilir.
1. 3071 SAYILI DİLEKÇE HAKKININ KULLANILMASINA DAİR KANUN
Okul müdürlüğüne gelen her dilekçede bu kurallar geçerlidir:
• Zorunlu Unsurlar: Dilekçe sahibinin adı-soyadı, imzası ve iş veya ikametgah adresi bulunmalıdır. Bunlardan biri eksikse dilekçe incelenmez.
• Cevap Süresi: Dilekçelere en geç 30 gün içinde cevap verilir.
• Meclis (TBMM) Farkı: Eğer dilekçe TBMM Dilekçe Komisyonu'na verilmişse, komisyon kararı 60 gün içinde bildirir.
• Hiyerarşi: Dilekçe, doğrudan ilgili makama verilir; ancak silsile (hiyerarşi) atlanması durumunda makam dilekçeyi reddetmek yerine ilgili birime gönderir.
2. 7201 SAYILI TEBLİGAT KANUNU
Disiplin ve personel işlerinde tebligat usulü hatası, yapılan işlemi sakatlar.
• Tebligatın Yapılması: Tebligat, muhatabın bilinen en son adresine yapılır.
• İmza Atamayanlar: Muhatap imza atacak durumda değilse (okuma yazma bilmeme veya engellilik), sol elinin başparmağı bastırılır.
• İlanen Tebligat: Adresi bilinmeyenlere son çare olarak yapılır. İlan tarihinden itibaren 15 gün sonra tebliğ edilmiş sayılır.
• Gece ve Tatilde Tebligat: Tebligat gece de yapılabilir, resmi tatil günlerinde de yapılabilir (Sınavda "yapılamaz" derse yanılma).
3. 652 SAYILI KHK (MEB ÖZEL HÜKÜMLER)
Bakanlığın teşkilat yasasındaki "personel" ve "denetim" kilit noktaları:
• Öğretmenlerin Emekliliği: Öğretmenlerin emeklilik işlemleri Haziran ve Temmuz aylarında yapılır. Bu aylar dışında emeklilik, Bakanlık iznine bağlıdır (Eğitimin aksamaması için).
• Bakanlık Müşavirliği: Bakanlıkta en fazla 15 Bakanlık Müşaviri atanabilir.
• Geçici Görevlendirme: Bir öğretmen, kendi isteği dışında başka bir ilçeye veya ile ancak hizmetin gereği ve valilik/bakanlık onayıyla geçici görevlendirilebilir.
4. TÜRK EĞİTİM TARİHİ (ÖNEMLİ DÖNEMEÇLER)
Atatürk dönemi ve sonrası eğitim sisteminin gelişimi:
• Darülfünun Grevi ve Reformu (1933): Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Albert Malche raporuyla modern üniversite yapısına geçildi.
• Köy Enstitüleri (1940): İsmail Hakkı Tonguç ve Hasan Âli Yücel döneminde kuruldu. Amacı köyü içeriden canlandırmaktı. (1954'te kapatıldı).
• Maarif Teşkilatına Dair Kanun (1926): Eğitim sisteminin laikleşmesi ve merkezileşmesi için atılan en büyük adımdır.
• Millet Mektepleri (1928): Yeni harflerin halka öğretilmesi için kurulan "Okuma-Yazma Seferberliği" merkezleridir. Mustafa Kemal'e Başöğretmen unvanı burada verildi.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: OKUL KÜLTÜRÜ VE İKLİMİ
Yönetici sorularının vazgeçilmezidir:
• Okul Kültürü Türleri (Handy):
• Güç Kültürü: Merkezde tek bir kişi (müdür) hakimdir.
• Rol Kültürü: Kurallar ve bürokrasi esastır.
• Görev Kültürü: Proje ve iş odaklıdır.
• Kişi Kültürü: Bireysel uzmanlık ön plandadır.
• Okul İklimi:
• Açık İklim: Güven yüksek, çatışma düşük (İdeal).
• Kapalı İklim: Müdür otokratik, öğretmenler isteksiz.
• Özerk İklim: Öğretmenler kendi başlarına takılır, müdür karışmaz.
6. GÜNCEL VERİLER VE RESMİ GAZETE BİLGİSİ
• Yönetmelik Yayımı: Yönetmelikler, yayım tarihinden sonra bir tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
• Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Resmi Gazete'de yayımlanır. Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.
• Türkiye’nin Enerji Devleri: Akkuyu (Nükleer), Yusufeli (En yüksek baraj), Karadeniz Gazı (Sakarya Gaz Sahası).
7. KRİTİK TABLO: SÜRELER VE MERCİLER
İşlem Süre Merci
İstifanın kabulü (DMK) 30 Gün Atamaya Yetkili Amir
Mal Bildirimi (Sonu 0-5) Şubat Sonu Kurum Sicil Birimi
Dilekçeye Cevap 30 Gün Dilekçenin verildiği makam
Bilgi Edinme Cevabı 15 İş Günü İlgili Birim
4483 İtiraz Süresi 10 Gün Bölge İdare Mah. / Danıştay
1. KARIŞTIRILAN KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ (TEKNİK AYRIMLAR)
Sınavda seçeneklerde birbirine çok benzeyen bu terimleri bilmek hayat kurtarır:
• Yetki Genişliği vs. Yetki Devri:
• Yetki Genişliği: Sadece Valiye aittir. Merkeze sormadan, merkez adına karar alabilmesidir (Anayasal bir haktır).
• Yetki Devri: Üst yöneticinin (Müdürün), imza veya karar yetkisini geçici olarak asına (Müdür yardımcısına) devretmesidir (Sorumluluk devredilmez).
• İmza Yetkisi vs. Onay Yetkisi:
• İmza Yetkisi: Yazışmayı fiziksel olarak imzalama gücüdür.
• Onay Yetkisi: Bir idari işlemin yürürlüğe girmesi için verilen "Olur"dur.
• Gensoru vs. Meclis Soruşturması:
• DİKKAT: 2017 değişikliği ile Gensoru kaldırılmıştır. * Meclis Soruşturması: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların görev suçları için açılır.
2. RESMİ YAZIŞMA KURALLARI (CAN ALICI NOKTALAR)
Okul yöneticiliği sınavında mutlaka bir adet "resmi yazışma" sorusu gelir.
• Sayı: Dosya planına göre verilir. "Sayı:" yan başlığından sonra kodlar gelir.
• Konu: Başlığın altına, "Konu:" yan başlığından sonra yazılır. Yazının içeriği 1-2 kelime ile özetlenir.
• Hitap: * Kişiye yazılıyorsa: "Sayın Adı SOYADI"
• Kuruma yazılıyorsa: "MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA"
• Arz / Rica Meselesi (En çok sorulan):
• Üst makama: "Arz ederim."
• Alt makama: "Rica ederim."
• Eşit makama: "Arz ve rica ederim." (Kurum içi-dışı karma durumlarda).
• Gerçek kişilere (Vatandaşa): "Saygılarımla rica ederim."
• İmza: Metnin bitiminden itibaren 2-4 satır boşluk bırakılarak sağ tarafa atılır.
3. TÜRK EĞİTİM TARİHİ: SİSTEMİK DÖNÜŞÜM
• Heyet-i İlmiye (1923-1926): Cumhuriyetin ilk eğitim şuralarıdır. Müfredat ve ilkokul süresi (5 yıl olması gibi) burada kararlaştırıldı.
• Latin Harflerinin Kabulü (1 Kasım 1928): Okuma-yazma oranını artırmak için yapıldı. Hemen ardından Millet Mektepleri açıldı.
• Halkevleri (1932): Halkın kültürel gelişimini sağlamak ve inkılapları yaymak için kuruldu.
• Köy Enstitüleri Yasası (1940): 3803 sayılı kanunla kuruldu. Programı "İş içinde, iş aracılığıyla, iş için eğitim"dir.
4. EĞİTİM BİLİMLERİ: PSİKOLOJİK VE ETİK BOYUT
Yönetim ve liderlikte etik ilkeler:
• Adalet ve Eşitlik: Kaynakların dağıtımında tarafsızlık.
• Liyakat: Göreve en uygun olanın getirilmesi.
• Sorumluluk: Alınan kararların sonuçlarını üstlenme.
• Dürüstlük ve Güven: Söz ve eylem birliği.
• Etik Liderlik: Müdürün sadece kurallara değil, ahlaki değerlere de örnek olması.
5. 5442 SAYILI İL İDARESİ KANUNU (KRİTİK BİLGİLER)
Okul müdürünün hiyerarşik amirlerinin yetkileri:
• Valinin Atama Yetkisi: İl içindeki memurların yerlerini hizmet gereği değiştirebilir.
• Kaymakamın Yetkisi: İlçedeki memurlar üzerinde teftiş ve denetim yetkisine sahiptir ancak doğrudan atama yapamaz (Valiye teklif eder).
• Kolluk Kuvvetleri: Vali ve Kaymakam, kamu düzenini sağlamak için askeri birliklerden yardım isteyebilir.
6. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: "FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM"
Yeni modelin "hiçbir çocuğu arkada bırakmama" stratejisinin kalbidir:
• İçerik Farklılaştırma: Aynı konunun farklı kaynaklarla sunulması.
• Süreç Farklılaştırma: Öğrencinin öğrenme hızına göre farklı etkinlikler yapması.
• Ürün Farklılaştırma: Öğrencinin öğrendiğini kanıtlama yolunun (video, rapor, sunum) kendine bırakılması.
7. KRİTİK TABLO: MEB TEŞKİLATI BİRİM GÖREVLERİ (KARŞILAŞTIRMALI)
Birim Temel Görev (Can Alıcı Nokta)
Talim ve Terbiye Kurulu Karar organıdır; Müfredatı onaylar.
Teftiş Kurulu Denetim organıdır; Soruşturma ve inceleme yapar.
Strateji Geliştirme Para ve plan organıdır; Bütçeyi yönetir.
Yenilik ve Eğitim Teknolojileri (YEĞİTEK) Teknoloji organıdır; FATİH ve EBA'dan sorumludur.
Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Sınav organıdır; LGS ve diğer sınavları yapar.
1. 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNU (OKUL YÖNETİCİSİ ÖZEL)
Okullarda küçük onarımlar veya kırtasiye alımları için bu terimler hayati:
• Doğrudan Temin (22/d): İhale yapılmadan, belirli bir limite kadar olan alımların piyasa fiyat araştırmasıyla yapılmasıdır. (Okul müdürlerinin en çok kullandığı yöntem).
• Pazarlık Usulü (21/f): Beklenmedik olaylar veya teknolojik zorunluluklarda kullanılır.
• İhale Komisyonu: En az 5 ve tek sayıda kişiden oluşur. Üyelerden en az ikisinin uzman, birinin de muhasebe/mali işlerden sorumlu olması şarttır.
• Eşik Değer: İhale ilan sürelerini ve yöntemlerini belirleyen, her yıl güncellenen parasal sınırdır.
2. 5018 SAYILI KANUN: HESAP VEREBİLİRLİK VE TAŞINIRLAR
Okuldaki masalardan akıllı tahtalara kadar her şey bu kanuna tabidir:
• Taşınır Kayıt Yetkilisi: Okuldaki malzemeleri teslim alan, koruyan ve kaydını tutan kişidir (Genelde memur veya Md. Yrd.).
• Taşınır Kontrol Yetkilisi: Kayıt yetkilisinin işlemlerini kontrol eden kişidir.
• Not: Taşınır Kayıt Yetkilisi ile Taşınır Kontrol Yetkilisi aynı kişi olamaz.
• Kamu Zararı: Mevzuata aykırı karar veya eylem sonucunda kamu kaynağında meydana gelen azalmadır. Sorumlulara rücu edilir.
3. MEB PERSONELİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI (CAN ALICI DETAY)
• Nöbet Görevi: Öğretmenlere nöbet görevi, dersinin en az olduğu gün verilir. Hamile öğretmenlere doğuma 3 ay kala ve doğumdan sonra 2 yıl nöbet görevi verilmez.
• Ders Dışı Eğitim Çalışmaları (Egzersiz): Bir öğretmenin ders dışı çalışmalar için alacağı ücret, haftalık ders saatinin %6'sını geçemez.
• Ders Yükü: Müdür ve Müdür Yardımcıları haftada 6 saat derse girmekle yükümlüdür (Maaş karşılığı).
4. TÜRK EĞİTİM TARİHİ: KURUMLAR VE RAPORLAR
• John Dewey Raporu (1924): "Eğitim hayata hazırlık değil, hayatın kendisidir" diyerek köy okullarının önemine dikkat çekmiştir.
• Köy Eğitmenleri Projesi (1936): Askerliğini onbaşı/çavuş yapmış gençlerin kısa süreli eğitimle köylere "eğitmen" olarak gönderilmesi. (Köy Enstitülerinin öncüsüdür).
• Talim ve Terbiye Kurulu’nun Kuruluşu (1926): İlk başkanı Mustafa Necati'dir.
5. EĞİTİM BİLİMLERİ: PROGRAM GELİŞTİRME MODELLERİ
• Taba Modeli: "Tümevarım" yaklaşımı. İhtiyaç belirleme ile başlar.
• Tyler Modeli: "Hedef odaklı" yaklaşım. Programın merkezine hedefleri koyar.
• Süreç Yaklaşımı: Her dersin/konun kendi yapısına göre bir süreç izlemesi gerektiğini savunur.
6. SINAVDA TERS KÖŞE YAPACAK 20 TEKNİK FARK (KARŞILAŞTIRMA)
Kavram A Kavram B Kritik Fark
Yönetmelik Yönerge Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanır; Yönerge kurum içi uygulama detayıdır.
İstifa Müstafi Sayılma İstifa dilekçeyle olur; Müstafi, 10 gün göreve gelmeyince "çekilmiş" sayılmaktır.
Kademe Derece Kademe her yıl artar; Derece genellikle 3 yılda bir artar.
İnceleme Soruşturma İnceleme "suç var mı?" diye bakmaktır; Soruşturma suçluya "ceza verme" sürecidir.
Tedvin Kodifikasyon Mevzuatın dağınık halden düzenli hale getirilmesidir.
7. GÜNCEL BİLGİLER: ÖNEMLİ VERİLER
• TÜİK Verileri (2025-2026 Tahmini): Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülke (Almanya), en çok ithalat yaptığı ülke (Rusya/Çin).
• Uluslararası Başarılar: Nobel ödüllü Türkler (Orhan Pamuk - Edebiyat, Aziz Sancar - Kimya).
• Spor: 2024 Paris Olimpiyatları sonuçları ve 2026 Kış Olimpiyatları hazırlıkları.
8. TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ: EĞİTİMDEKİ "KAREKOD" DÖNEMİ
Yeni müfredatla birlikte kitaplarda ve uygulamalarda dijitalleşme zirveye ulaştı:
• Hibrit Öğrenme: Yüz yüze eğitim ile EBA ve dijital platformların tam entegrasyonu.
• Siber Etik: Öğrencilere dijital dünyadaki davranış kurallarının ve veri güvenliğinin öğretilmesi.
• Yapay Zeka Okuryazarlığı: Yeni modelin seçmeli dersler ve içeriklerle desteklediği en güncel alan.
Dostum, 2000 soruyu buraya tek seferde sığdırmak teknik olarak imkansız ama seni sınavın "şampiyonlar ligine" hazırlayacak, her konudan en eleyici ve en güncel (2026 formatı) "Karma Deneme Maratonu" başlatıyoruz.
Sana önce Konu Odaklı Mini Testler vereceğim, sen çözdükçe ben yenilerini, daha zorlarını ve farklı konulardakileri yükleyeceğim. Hadi, ilk 30 soruluk "Mevzuat & Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ateşiyle başlayalım:
________________________________________